Nieuwe wake-up call voor turnwereld

Screenshot Uitzending © EenVandaag-Onderzoek-wangedrag-sportwereld-2017

HILVERSUM – Het feit dat er ondanks melding pas na lange tijd strafrechtelijk onderzoek wordt gedaan naar de meldingen over het misbruik door een atletiektrainer van meerdere sporters, doet een nieuwe ‘wake-up call’ in de media weerklinken om schoon schip te maken voor een veiligere sportomgeving. Zo besteedde EenVandaag deze week aandacht aan dit thema.

Naar aanleiding van het grootschalige misbruik van een trainer in de Nederlandse atletiekwereld, publiceerde EenVandaag op 7 januari 2019 de oproep van hoogleraar Sport en Recht Marjan Olfers voor nadrukkelijkere samenwerking tussen sportbonden en het strafrecht, met een centraal meldsysteem dat het tuchtrecht van de sportbonden en het strafrecht met elkaar in verbinding brengt. Ontuchtplegers kunnen dan niet meer een Verklaring Omtrent Gerdrag (VOG) krijgen om weer aan de slag te gaan bij een nieuwe sportclub, al is er geen aangifte gedaan of is er geen strafrechtelijke veroordeling. De overheid moet meer doen om misbruik binnen de sportwereld tegen te gaan. Citaten uit een eerder groot onderzoek van EenVandaag spreken boekdelen en ondersteunen dit pleidooi.

Citaten uit de artikelen en het onderzoek van EenVandaag

Uit een groot onderzoek van de redactie van EenVandaag in juli 2017 was al gebleken dat [CITAAT 1] “honderden amateursporters, liefst 642 deelnemers te maken hebben gehad met seksuele intimidatie op hun sportclub, recent of in het verleden. Dit varieert van serieuze verbale intimidatie (60 procent) tot ongewenste aanraking (47 procent) en ernstiger misbruik zoals aanranding en verkrachting (14 procent). De slachtoffers doen aan allerlei soorten sporten. Voetbal, zwemmen en turnen worden het meest genoemd. Twee derde is minderjarig (67 procent), de helft (51 procent) is zelfs jonger dan 16 jaar.” [Einde citaat]

[CITAAT 2] “Volgens Slachtofferhulp Nederland laat het misbruikdrama binnen de atletiek opnieuw zien dat vermeende slachtoffers van seksuele intimidatie en misbruik in de sportwereld jarenlang niet goed beschermd worden.” [Einde citaat] [CITAAT 3] De overheid moet meer doen om misbruik binnen de sportwereld tegen te gaan. “Er moet nadrukkelijker worden samengewerkt tussen de sportbonden en het strafrecht”, pleit hoogleraar Sport en Recht Marjan Olfers. [Einde citaat]

[CITAAT 4] Uit het onderzoek van het Opiniepanel van EenVandaag blijkt ook dat slachtoffers zich schamen om over hun ervaring te vertellen. Eén op de tien (11 procent) heeft melding gemaakt bij de sportclub en slechts 1 procent heeft aangifte gedaan. Bijna de helft (47 procent) durft niemand over de seksuele intimidatie te vertellen. Ze zijn bang dat ze niet geloofd zullen worden. Of ze denken dat ‘het zo hoorde’, zeker bij gevallen van langer geleden. Veel sporters vertellen hun verhaal voor het eerst in het onderzoek van EenVandaag. [Einde Citaat]

Let op: Deze verhalen, waaruit de volgende  citaten zijn gehaald, omvatten expliciete en schokkende details. Coaching van minderjarigen is hierbij van belang.

[CITAAT 5] Wat maken de slachtoffers mee?

Het begint met verbale intimidatie, zoals opmerkingen over de borsten of een ‘onschuldige’ uitnodiging om seks te hebben. Echt onschuldig is dit nooit omdat de slachtoffers meestal minderjarig zijn en in een machtsverhouding staan tot de dader omdat het bijvoorbeeld om de trainer gaat. Voor veel slachtoffers blijft het niet bij opmerkingen en ze krijgen ook te maken met ongewenste aanraking. Vaak worden er bewust seksuele handelingen verricht, maar soms blijft de vraag hangen of je coach je nu bewust in in je kruis opving bij bij een oefening.

“Hij was een man van 26, ik was 15 jaar. Opmerkingen als: “Heb je het wel eens gedaan?”; “Ik vind je leuk.” Ik wist niet goed hoe hier mee om te gaan, hij bracht mij met de auto wel eens thuis, parkeerde dan en begon met zoenen en strelen. Het was niet goed, hij had beter moeten weten, ik was nog een kind, wel met het lichaam van een vrouw. Dit is kennis van nu, toen had ik dat allemaal niet zo in de gaten. Feit blijft dat ik het nooit ben vergeten, ik ben nu 57.”

“Bij het opvangen bij ringen, paard, brug werd ik in m’n kruis gepakt. Ook andere meisjes hadden daar last van. Mijn ouders geloofden het niet. Andere meisjes gingen van gym af.”

“Als we oefeningen aan de ringen deden, ving de turnleraar ons op om vallen te voorkomen. Hij raakte alle meisjes dan even aan bij de borsten. Hij is later veroordeeld tot een gevangenisstraf.”  

[…] “De echtgenoot van mijn turnlerares liep steeds vaker door de meisjeskleedkamer terwijl ik mij aankleedde. Hij maakte opmerkingen zoals: “Zo zo, je begint al kleine borstjes te krijgen” en “Zal ik die borstjes eens beter bekijken” of “Die zal ik eens goed pakken”. [Einde Citaat]

De originele artikelen waaruit bovenstaande citaten aangehaald zijn, staan te lezen op EenVandaag.AvroTros.nl via deze link en deze link.

Standpunt c.q. statements namens gymnastiekunie KNGU

Vele mensen binnen en buiten de (gym)sportwereld reageerden onthutst op deze nieuwe nieuwsartikelen, onderzoekscijfers en feiten over de onveiligheid in de sportomgeving. Hun hartenkreet is: “Waar blijft het statement van de turnbond hierover?!”  

Ruim een jaar geleden ging GymPOWER – na een aanhoudende lawine meldingen en klachten bij onze redactie over onveilige situaties in de gymsportwereld – in gesprek met de Directeur van de KNGU, Marieke van der Plas, en stelde haar de vraag of ze een statement wilde maken namens de gymnastiekunie over de – toen al actualiteit van de dag – wereldwijde bezorgdheid over het voortbestaan van de turnsport en over het maken van schoonschip om metterdaad een veilig sportklimaat voor sporters en coaches te kunnen realiseren. Dit  naar aanleiding van vele meldingen en reacties, ook uit Nederland, door uitkomst van de rechtszaak tegen de voormalige bondsarts van Team USA en de internationale ontwikkelingen hieromtrent, welke nieuw licht werpen op de zaken en handelswijze in het heden en verleden.

Journalist John Volkers, goed bekend met de KNGU als o.a. columnist voor het magazine Gymsport.nl van de KNGU, schreef in die week in een column op NSP.nl genaamd ‘Bevlekte sport’ als ‘uitsmijter’: [CITAAT 6] “Bij al zulk nieuws vraag je je af of Nederland aan al zulke ellende is ontsnapt. Stasja Köhler en Simone Heitinga schreven een onthullend boek: ‘De Onvrije Oefening’. Trainers Frank Louter en Gerrit Beltman kregen ervan langs. De voorzitter van de turnbond (KNGU), Jos Geukers, eindigde bij de uitgang, toen hij al te zeer op eigen houtje misstanden in zijn eigen vrouwenafdeling ging onderzoeken.”[Einde citaat]

Had de KNGU hier een reactie op dan wel een standpunt over en een actieplan voor? De toenmalige persvoorlichter van gymnastiekunie KNGU, Hanneke Brinkman, wilde liever een persoonlijk gesprek maar beantwoordde na lang aandringen onzerzijds de vraag toch schriftelijk, als volgt: De sociale veiligheid van sporters staat al jaren hoog op de (beleids- en werk)agenda van de KNGU. In 2018 worden (hierop voortbordurend) verschillende activiteiten ondernomen om dit onderwerp integraler op te pakken in alles dat we doen (zie o.a. jaarplan 2018). Ook de verenigingen nemen we actief mee via de VSK-adviseurs. Meer informatie kunt u krijgen bij: Henriet van der Weg (vanderweg@kngu.nl).”

Tijdens de sportieve inspiratiedag GymIT! dat Stichting GymPOWER op 30 juni 2018 in samenwerking met de NOC*NSF in sportcomplex Nieuw Welgelegen in Utrecht organiseerde, met o.a. bijscholing voor trainers en coaches, opiniepanels voor sporters en ouders en pittige pitches over sport en sportjournalistiek, was de rode draad – op veler verzoek – het thema ‘veilige sportomgeving: herkennen van grensoverschrijdend gedrag’, dat werd aangeboden met medewerking van ervaringsdeskundigen uit de sportwereld en ook het Vertrouwenspunt Sport van NOC*NSF. Tijdens de opiniepanel op GymIT! 2018 werd geconstateerd door ervaringsdeskundigen en deelnemers dat er ook in de gymsportwereld al jaren veel verborgen leed zit, omdat grensoverschrijdend gedrag op vele vlakken niet onderkend wordt door betrokkenen, maar dat meldingen vaak ook niet gedaan worden door onbewustzijn, de doofpotcultuur en/of de angst niet serieus te worden genomen. Velen spraken toen de hoop uit dat alle sportbonden voortvarend tot actie zouden overgaan om de taboes en heilige huisjes te doorbreken en tot daadwerkelijke verandering in het sportklimaat te komen en veilig sporten voor alle betrokkenen mogelijk te maken.

Van der Weg bezocht namens de KNGU ook GymIT! en ging in gesprek met ouders, sporters en ervaringsdeskundigen bij de opiniepanels. Ze verklaarde na afloop: “Het thema veilig sportklimaat had een prominente plaats in het programma van GymIT!, er werden soms heftige ervaringen gedeeld. Het beleid dat de KNGU in gedachte heeft, moet nu zeker verder worden doorgevoerd.”   (Lees ook het verslag op GymPOWER: https://www.gympower.nl/veelvuldige-oproep-op-en-na-gymit-tot-actie-voor-veilige-sportomgeving

Velen spraken de hoop uit dat gymnastiekunie KNGU en alle andere sportbonden dit beleid nu voortvarend ter hand zullen nemen en tot actie zullen overgaan om taboes en heilige huisjes te doorbreken en tot daadwerkelijke verandering in het sportklimaat te komen en veilig sporten voor alle betrokkenen mogelijk te maken. Een reactie van de KNGU op de artikelen en het onderzoek van EenVandaag hebben we nog niet gespot.

Openlijke reacties en feedback over veilige sportomgeving

Openlijke reacties en gefundeerde feedback op dit thema valt er bijna niet op te tekenen. Dit wordt geweten aan de angst- en doofpotcultuur in de gymsportwereld, gevoed door de jonge leeftijd van slachtoffers, ongelijke machtsverhoudingen en strafmaatregelen/represailles bij kritiek en ongewenste keuzes. Twee GymPOWER-volgers reageerden op Facebook en legden hun visie op deze situatie openlijk uit.

Astrid Timmer“Verbaal misbruik gebeurt ook vaker dan je denkt. Het blijft heel lang bij de kinderen hangen….ze worden er bang en onzeker van. Het duurt lang voordat dat over is en een kind weer in zichzelf gaat geloven. Leeftijd 6/8 jaar. Ik keur elke vorm van misbruik af natuurlijk. Eer zoiets naar buiten komt is het kwaad al geschied en eer er stappen zijn ondernomen…..”

Adrienne van Gorp-Adam: “Triest dat onze sportwereld wel bijscholingen geven op het gebied van ongeoorloofd gedrag, maar als het puntje bij paaltje komt er niets mee doet. met alle gevolgen van dien.”

Het laatste woord over het realiseren van een veilige sportomgeving is ook anno 2019 nog lang niet gevallen. Wordt vervolgd.

Artikel © GymPOWER | Credits tekst © Therry da Silva | Credits beeld: screenshot uitzending ©EenVandaag/© Avro-Tros op YouTube over onderzoek misbruik in sportwereld | * Bron citaten 1 t/m 5:  https://eenvandaag.avrotros.nl/panels/opiniepanel/alleuitslagen/item/slachtoffers-seksueel-misbruik-in-de-sport-vertellen/

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.