Sport op topniveau staat even niet op 1

Persfoto © IOC bij bekendmaking besluit uitstel Olympische Spelen Tokio naar 2021

ROTTERDAM – Op 24 maart 2020 maakte het IOC en de Japanse organisatie van de Olympische Spelen van Tokio – tot opluchting van vele bezorgde sporters, supporters en sportliefhebbers – na lang wikken en wegen bekend alsnog besloten te hebben het grootste meerdaagse multi-sportevenement ter wereld uit te stellen tot volgend jaar. Maar er is meer topsport dan Olympische sport. Eerder in Nederland maakten diverse bonden in de artistieke sportwereld, naar aanleiding van de nationale persconferentie van minister-president Rutte, de voorschriften van de Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en het dringende advies van de NOC*NSF bekend dat de rest van het wedstrijdseizoen geschrapt zou worden in verband met de corona-crisis.

Gezien de omstandigheden voor alle mensen in alle landen ter wereld op dit moment begrijpelijke, maar wel hartverscheurende beslissingen voor iedere sportbeoefenaar, voor de recreatieve sporter en voor elke topsporter die zich voorbereidden op de (inter)nationale titeltoernooien die nog moesten komen dit jaar. In dit artikel beschrijft Martine Hooijenga-Le Duc, sportjournalist voor GymPOWER en ouder van een topsporter, wat abrupt moeten stoppen met sport en trainen op hoog niveau betekent. Als je je dit realiseert en begrijpt, kun je deze vaak jonge sporters bijstaan en coachen om nieuwe doelen te kunnen stellen en sterker uit deze periode te kunnen komen, wat er ook gebeurt.

Sommige sporters waren nog niet eens begonnen aan hun wedstrijdseizoen, na maandenlang getraind te hebben om zich voor te bereiden. Anderen hadden voor het eerst of voor het laatst in hun sportleven doorstroming of kwalificatie naar belangrijke wedstrijden behaald. De beslissing om de trainingscentra te sluiten was ook moeilijk, maar begrijpelijk. Velen beseften gelijk hoe belangrijk ‘social distancing’ is in deze tijd. Toch had iedereen gehoopt dat het seizoen snel, na deze periode, weer opgepakt kon worden. Dat dit een tijdelijke ‘setback’ [terugval] was en dat thuis doortrainen daarmee zin en nut had. Opeens, met al dit begrip voor de ernst van de situatie, zitten de sporters niet alleen tijdelijk thuis maar lijkt elk sport-doel te verdwijnen. Voor sommigen zelfs hun levensdoelen. Wat doet dat met een sporter, als hij of zij van de ene op de andere dag thuis zit en niet dagelijks het trainingsprogramma kan draaien in hun tweede thuis, de trainingshal?

Thuis trainen vervangt deels een echte training

Laat we beginnen met het lichamelijke stuk. Vele clubs en trainers voorzien hun leden van challenges en trainingsschema’s voor thuis. Een initiatief waar we dankbaar voor moeten zijn. De realiteit is echter dat deze een echte training niet helemaal kunnen vervangen. Acrogym bijvoorbeeld is een teamsport, je hebt je teamleden nodig, en bij andere sporten ook en daarenboven vaak ook specifiek materiaal. Turnsporters bijvoorbeeld kunnen thuis wel iets hebben waar ze hun oefeningen kunnen trainen, maar ze zullen niet elk toestel voorhanden hebben. Het enige waar in thuis-isolement door iedereen effectief op getraind kan worden, is eigen conditie, lenigheid en kracht. Al is ook dan zo’n schema nooit hetzelfde als die in de trainingszaal, waar een of meerdere trainers er op toe zien dat de oefening met zoveel mogelijk doorzettingsvermogen, uitdaging en de juiste technieken gedaan wordt.

Uit onderzoek blijkt dat na ongeveer een week of twee van niet of te weinig trainen een proces van de-conditioneren, ook wel ‘de-trainen’ genoemd, ontstaat. Dat is het moment dat je de voordelen van je training verliest, en dat je fysiek achteruit gaat. Hier is veelvuldig wetenschappelijk onderzoek naar gedaan, ‘google’ er gerust eens op. Het komt er op neer dat je conditie achteruit gaat (VO 2 max), dat je spiermassa afneemt èn dat je metabolisme verandert waardoor je lichaam sneller koolhydraten opneemt. In het meest gunstige beeld dat de regering ons voorschotelt kunnen veel gymnasten minimaal drie a vier weken niet naar hun trainingshal. Mogelijk wordt deze periode nog (veel) langer, zeker als we massaal ons niet aan de RIVM-voorschriften voor ‘social distancing’ blijven houden.

Trainingsschema’s zijn belangrijk voor topsporter

De vraag is dus niet zozeer òf de gymnasten achteruit gaan in deze periode, maar meer hoeveel ze niet achteruit gaan. Wat precies de reden is, dat trainingsschema’s voor thuis nu heel belangrijk zijn voor de topsporters. Wanneer je sport voor de lol is af en toe thuis op je kop staan voldoende en leuk. Voor sporters in artistieke, gymnastische en acrobatische sporten die volledig voor hun doel gaan – waarin alles afhangt van de opbouw van je lichaams- en bewegingsbeheersing – is het belangrijk dat ze zelf grip en houvast houden om hun fysieke achteruitgang zo veel mogelijk te beperken. Dat proces is natuurlijk omkeerbaar, indien en zodra je weer aan de gang kan gaan.

Bondsarts Karin Top omschrijft het in het artikel op de website van gymnastiekunie KNGU/DG als volgt: “Na elke gemiste trainingsweek luidt het advies voor de fanatieke sporter om twee weken niet aan wedstrijden deel te nemen. Voor topsporters is dat zelfs een periode van drie weken voor elke niet getrainde week.” Blessures moeten voorkomen worden terwijl conditie en spierkracht weer opgebouwd worden. In het voorbeeld van acrobatische gymnastiek, een contactsport waarbij altijd in teamverband wordt opgetreden op wedstrijden (in paren en groepen): naast de acrobatische en gymnastische technieken moet ook het gevoel van inspelen op elkaar en vertrouwen in elkaar ook opnieuw opgebouwd worden. Het kan een hele tijd duren voordat je als team er weer kunt staan zoals je er vóór de crisis stond.

Ook mentaal moet in deze crisis een plekje krijgen

In het geval van topsporters speelt er nog iets anders mee op het lichamelijke stuk. Bij een bepaalde hoeveelheid sporten, is de inspanning een noodzaak. Een lichamelijke verslaving, zo je wilt. Sommige topsporters kunnen niet zonder de sport. Sportverslaving klinkt als een paradox, als je het woord verslaving alleen gebruikt voor dingen die slecht voor ons zijn. Maar zelfs de minder fanatieke sporters kunnen merken dat sporten hormonen als dopamine en endorfine vrijmaakt, de zogenaamde ‘geluk-stofjes’. Voor sporters die al jaren op hoog niveau vele uren van hun week bezig zijn, zijn die stofjes een dusdanig bekende aanwezigheid in het lichaam dat het effect er van nauwelijks meer gemerkt wordt….. maar het gemis er van bij een terugval in training zoals nu tijdens deze corona-crisis voelen ze des te meer.

Een dag niet of niet genoeg sporten zorgt voor een gevoel van onrust: waar moet je heen met al die energie? Wat een goed bruggetje vormt naar het volgende, want de gevolgen van dat ‘afkicken’ van de vele trainingsuren zijn niet alleen lichamelijk. Ook mentaal is er een groot stuk wat in zo’n crisis een plekje moet krijgen. Vooral topsporters hebben hun leven gebouwd rondom hun sport. Hiervoor doen zij al jaren grote opofferingen, en dingen als school en sociaal leven (voor zover bestaand buiten de collega-sporters) zijn ingericht rondom de trainingen, met strakke planningen en schema’s. Het topsporter zijn is onderdeel van je identiteit. Dus in een periode als dit, wat betekent dat dan? Zonder trainingen of wedstrijden, wie ben je dan nog? Een leegte is gevallen in hun leven. De vele uren in de trainingshal zijn uren die nu thuis worden doorgebracht.

Juist topsporter kent wat strijden en doorzetten is

Zelfs als je je thuis zoveel mogelijk ‘bezig’ probeert te houden met trainingsschema’s mis je die sporthal die je tweede thuis is, mis je de andere gymnasten – vaak de beste vrienden van de topsporter omdat ze elkaar zonder woorden begrepen…. en nu, met het uitstellen van (titel)toernooien als lange-termijn-doel om naar toe te werken en op te bouwen, verliezen ook alle korte termijn doelen hun waarde. Deze crisis zou gezien kunnen worden als een breekpunt in de topsport. Hoe lukt het de topsporters om de motivatie vast te houden om straks, na zo lang thuiszitten, zo weinig sturing en zo weinig werken aan techniek, daadwerkelijk terug te keren in het strenge regime van de topsport? En als ze terugkeren, hoe lang duurt het dan voordat ze weer op het niveau zitten dat ze voorheen hadden? Hoeveel bloed, zweet en tranen zal dat kosten? Het zal extra veel inspanningen, offers en strijd kosten na deze crisis om weer topsport te bedrijven, al is het wel zo dat juist topsporter als geen ander dat kennen en kunnen.

Iemand die niet thuis is in de topsport zal zeggen “Dan zet je toch gewoon een nieuw doel?” Zo simpel is het niet, ook niet in een sport als acrobatische gymnastiek die niet aangemerkt wordt als topsport maar op net zo’n hoog niveau wordt beoefend in vaak door tijdsverloop snel veranderende teamsamenstellingen. Neem de leeftijdsgroepen. Misschien had je dit jaar, in de leeftijdscategorie waarin je nu werd ingedeeld, goede kansen om medailles te halen. Nu dit seizoen alle wedstrijden en de NK afgezegd zijn, en je volgend jaar te oud bent geworden voor deze categorie, zal je naar een hogere en dus moeilijker categorie moeten verkassen, zonder de opbouw in dit jaar en wellicht ook zonder je teamleden. Of wat nu als je bovenpartner in de komende tijd te veel groeit om met jou in een team te kunnen blijven? Want dat is – even teruggrijpend naar het lichamelijke stuk – zeer wel mogelijk. Een lichaam dat de energie even niet nodig heeft voor al die intensieve trainingen, kan die energie dus wél stoppen in groei.

Een intern gevecht voeren om intrinsieke motivatie

Het verlies van de trainingen is in dit geval niet het enige. Een topsporter die afscheid neemt van de sportcarrière, doet dat gewoonlijk òf omdat het eigen keus is (vaak omdat een baan,  studie en sociaal leven voorrang krijgt) ofwel omdat het lichamelijk niet meer kan. Deze in normale omstandigheden stoppende sporters moeten gericht aan de slag om niet in een zwart gat te vallen. Ze missen de spanning van de wedstrijden, het moment van de vloer opstappen, ze missen de saamhorigheid met hun mede-sporters…. Met de corona-crisis treden de ingrijpende veranderingen voor de topsporters abrupt en onvoorzien plaats. Niet alleen moeten ze trainingsomstandigheden, wedstrijden, sportdoelen en vriendenkring in de sport bevriezen, maar zij moeten dit ook combineren met een gemis op andere vlakken.

De gymnast kan niet meer naar school of naar stage en is gedwongen de tijd in sociale onthouding thuis door te brengen. Er is een verlies van ritme in de dag, in de week, die normaal gesproken zo strikt gepland was rondom de training. Op zijn minst gaat dat gepaard met stress rondom de onzekerheden van de hele corona-situatie, soms zelfs misschien met zorgen om familie en vrienden die besmet zijn of besmet kunnen raken. Het verlies wat deze crisis met zich meebrengt is al groot, en de onzekerheid over hoe lang de crisis zal duren is nog groter. Zelfs de meest gemotiveerde topsporter zal een intern gevecht moeten voeren met zijn intrinsieke motivatie. Hij of zij zal zich moeten bezinnen en zo goed als mogelijk aan te passen aan de nieuwe situatie die de meeste mensen nooit eerder hebben meegemaakt, waarbij we allemaal moeten afwachten hoe deze zich gaat ontwikkelen.

De grootste uitdaging ooit in hun sportcarrière

Het doel dat topsporters tot nu toe voor ogen stond (of dat nu een NK, een EK, een WK of de Olympische Spelen betreft) heeft in de hun sportcarrière geleid tot tunnelvisie bij ze. Het hoort bij de instelling van de topsporter om alles opzij te zetten voor dat ene doel. Alles er om heen verdween uit beeld. Een topsporter die worstelt met de situatie omschreef het als volgt: “Stel je een letterlijke tunnel voor, die in de verte uitmondt in het daglicht. Dat licht staat symbool voor het doel. Stel je nu voor dat de mond van de tunnel instort en het daglicht niet meer te zien is.” Deze vergelijking geeft enig inzicht in hoe de topsporter wiens sportdoelen plots weggevallen zijn, zich nu voelt: verloren in het donker met alleen muren om zich heen en in deze situatie wordt van de sporter verwacht dat hij of zij de positieve kant van de dingen ziet. Een uiterst moeilijke opdracht, zo niet de grootste uitdaging in hun hele sportcarrière, nog groter en moeilijker dan kwalificatie afdwingen of een finaleplaats veroveren of medaille winnen op een (inter)nationaal titeltoernooi.

Van vrienden die zelf geen topsport beoefenen, horen ze dat het ‘alleen maar sport was, je gezondheid is belangrijker’ en dat ze nu ‘eindelijk wat tijd voor andere dingen kunnen hebben’. Het is de overvloed aan tijd die de topsporter juist parten speelt. Want de eerder gesproken lichamelijke energie niet kwijt kunnen heeft ook een duidelijke mentale weerslag. Hoe moet je nieuwe doelen stellen en je weg vinden, in een tijd waarin niemand je kan vertellen hoe de situatie zich in Nederland en wereldwijd gaat ontwikkelen? Wanneer en hoe kunnen ze zich weer instellen op een nieuw nastrevenswaardig doel qua training en wedstrijden?

Het tijdsframe kunnen verschuiven geeft rust

Niemand kan bevestigen hoe lang dit allemaal gaat duren, maar het allerbelangrijkste is dat je jezelf überhaupt een nieuw doel stelt om naar toe te leven. Veel sporters houden vast aan hun doel en kunnen het tijdsframe verschuiven naar later dit jaar of naar  volgend jaar, dat geeft rus. Volgend seizoen zal ik op het NK staan, hoe dan ook. Volgend jaar zal ik alsnog een World Cup draaien of op een internationaal (titel)toernooi staan. In ieder geval thuis blijven bouwen aan conditie, lenigheid en kracht met de schema’s en ‘challenges’ die clubs en trainers en mede-sporters delen online. Wie dit jaar afscheid zou gaan nemen van de sport, zoals Oranjeturner Michel Bletterman, kan zich nu de tijd gunnen om zich te verdiepen in andere dingen waarmee je toch verbonden blijft met je sport, waar je interesse naar toe gaat en waarmee je je kunde en kunnen kan delen: coachingpower, jury-kennis, blessurepreventie, de upgrade van de choreografie, hoe je basis te blijven onderhouden en de vereisten voor een veilig sportklimaat.

Vele bekende en onbekende, huidige en voormalige, (top)sporters, kampioenen, trainers/coaches, juryleden en andere belangrijke medewerkers  in de artistieke, acrobatische en gymnastische sportwereld hebben naast hun sportcarrière een studie gedaan of zijn er mee bezig waardoor ze nu werk verrichten op vitale plekken in ons land, ook in ziekenhuizen en verpleeghuizen waar ze aan het front mee strijden om zieke mensen te helpen en de corona-uitbraak te verslaan die ook velen in de sportfamilie diep treft. Velen zitten thuis, aan het andere front, en blijven binnen zodat ze het virus niet verder verspreiden.

Strijd mee nu in afwachting van betere tijden voor sport

Sport is op dit moment niet het allerbelangrijkste. De laatste keer dat alle sporttoernooien èn de Olympische Spelen afgelast of uitgesteld werden was 75 jaar terug, toen de hele wereld ondergedompeld was in de verschrikkingen van de tweede wereldoorlog. Dat zegt wel iets dat het hier en nu ook gebeurt in 2020.

Laten we de gelederen sluiten, op onze plek ervoor gaan staan en doen wat we kunnen en moeten doen om deze strijd tegen het Corona-virus te winnen. In afwachting van betere tijden en een nieuw begin, waarin sport weer op één kan staan. Er is altijd een weg, wat er ook gebeurt.

Artikel © GymPOWER i.s.m. © AcroGymPOWER | Credit tekst en foto © Martine Hooijenga-Le Duc | Credit cover: persfoto © IOC | Credit beeldcitaten:  © Synchro Masters Jenny Bergwerff & Eva Arkenaar; © Oranje-trampolinespringer Milco Abrahams van Flik-Flak Den Bosch en TurnOss die zich wil kwalificeren voor Olympische Spelen; © Denzz Paaldansstudio/© yoga-instructeur Yvon Tilmans; © acrogymnasten van Bulgaarse gymnastiekfederatie, winnaars Jeugd Olympische Spelen; © Adonis Sportacrobatiek Drachten/Leek/Groningen, acroclub uit Noord-Nederland; © Veronique Geerts-Driessens namens dochter Zoë Geerts, toptalent in het kunstrolschaatsen van RV Olympia Mierlo; © wereldkampioen twirl Adaline Bebo; © Nike Inc; © RG-trainster Katerina Ivanova uit Bulgarije; © Nederlandse topzwemster Ranomi Kromowidjojo, Olympisch kampioen zwemmen; © Carola Sneekes, (inter)nationale topper uit de hippische sport voltige © synchroonschaatsteam Ice United van © Bossche Kunstrijvereniging BKV; © Nationaal Duet Nederland Noortje en Bregje de Brouwer, in de race voor Olympische kwalificatie

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.