Turnstem van Nederland spreekt zich uit

Turnstem van Nederland spreekt zich uit

HEERENVEEN – Op vrijdag 1 mei 2020 reisde Hans van Zetten af naar de accommodatie in Heerenveen waar Epke Zonderland en de tweeling Sanne en Lieke Wevers in deze Corona-crisis als topsporters met een A-status van de NOC*NSF binnen mogen trainen op de echte toestellen, waarbij hij hen persoonlijk de eerste drie exemplaren van ‘Hij staat!’ overhandigde. Eindelijk staat het levensverhaal van de ‘turnstem van Nederland’ te boek, opgetekend door Lidewey van Noord en Marijn de Vries en uitgegeven door Overamstel Uitgevers BV. Met recht loopt het storm bij de online verkoop en wordt hij overal in de media gevraagd zijn verhaal te doen. Iedereen is benieuwd wat hij te vertellen heeft en zeker de mensen in de gymsportwereld die wat te verstouwen hebben in deze corona-tijd. Hen wil hij juist graag een hart onder de riem steken.

Algemeen bekend is dat Hans van Zetten de charme van de complexe sport weet over te brengen, ook op mensen die niets van de sport weten of snappen. Er zullen nu weinig Nederlanders meer zijn die niet weten wie Epke Zonderland is en wat hij op de Spelen van 2012 in Londen voor elkaar kreeg. Dankzij met name het heroïsche en geestdriftige commentaar van Hans van Zetten tijdens de tv-uitzending ervan, wat gegrift staat in het collectieve geheugen en waarvan zijn meest iconische uitroep op het moment suprême dit boek als titel siert: “Hij staat!”. Een leven lang in de schaduw van de sterren aan het turnfirmament was voor de toen 62-jarige commentator voorbij en begon – onder zijn regie, dat wel – een triomftocht in de spotlights die hij graag benutte om de gymsport nog meer bekendheid te bezorgen en zo het grote publiek de schoonheid en het belang ervan te doen begrijpen. Daar staat en valt alles mee, zeker in zo’n tijd als de corona-crisis.

Voor wie onder een steen heeft gelegen

Voor wie onder een steen heeft gelegen in de zomer van 2012 wordt het voor Nederland en betrokkenen glorieuze sportmoment aan het begin van het boek aangehaald en toegelicht, waardoor de lezer gelijk in de juiste flow en setting  gezet wordt om de turnverhalen van Hans van Zetten achter elkaar te verslinden. In het bijna driehonderd bladzijdes tellend boek, met een voorwoord van Epke Zonderland en een nawoord van Hans van Zetten, spreekt de 71-jarige coryfee zich nadrukkelijk uit over de vaderlandse turnhistorie waar hij als sporter, trainer, (bonds)coach, clubbestuurder, sportjournalist, tv-commentator, presentator bij het Univé Gym Gala van de KNGU/DG en het Turngala in Leek, supporter, liefhebber èn ontwikkelaar deel van uitmaakte en die hij bij het grote publiek ook met verve blijvend onder de aandacht heeft weten te brengen.

Zijn privé leven – zijn familie, zijn ouders en zus, zijn huwelijk, zijn gezin en  kinderen, zijn studie en werk – komt alleen ter sprake als het zodanig verweven is met het turnen dat ze niet van elkaar te scheiden zijn. Het gezin waar hij uit voorkomt is de hoeksteen van zijn bewogen turnleven en verklaart gelijk ook zijn grote en aanstekelijke passie voor de sport. Hans van Zetten heeft zelf geturnd tot op het hoogste niveau – in de tijd van Cor Smulders en Ans van Gerwen met wie hij een bijzondere band heeft -, en kent uit eigen ervaring alle ins en outs van de sport. Dat wekt bij turnkenners vertrouwdheid en bij anderen vertrouwen. Zijn ouders waren zijn trainers, zijn zus Marianne zijn eeuwige turnmaatje en samen met tante Ada heeft de familie Pro Patria in Zoetermeer een topclub gemaakt en van daaruit, via Papendal, het turnen in Nederland van een goede basis als top- en breedtesport voorzien.

Mensen enthousiasmeren voor het turnen

Blessureleed heeft Hans van Zetten zijn aspiraties als topsporter laten inleveren voor het trainerschap en de intensiteit van de sport heeft hem vele soorten opleidingen en banen doen kiezen om zijn dromen in en naast de turnarena te kunnen realiseren. Zijn liberale levensopvatting deed hem ooit afzien van het domineeschap, maar dat heeft niet in de weg gestaan dat hij er zijn levensmissie van maakte om mensen te enthousiasmeren voor het turnen. Hij is de man die het grote publiek in Nederland de Olympische titels van Epke Zonderland en Sanne Wevers en de andere historische turnsuccessen op waarde leerde schatten. Zijn gevleugelde woorden die het turnen beschrijven – zoals ‘amplitude’ -, raakten zo vertrouwd bij de tv-sportkijkers, dat er zelfs een bingospel van gemaakt is voor de turnfinales op de Spelen.

Hoe ondenkbaar ook, toch heb je ook mensen die niet van de flamboyante stijl van Hans van Zetten houden en bijvoorbeeld een buitenlandse zender opzetten als turnen op tv wordt uitgezonden. Maar ook zij kunnen niet ontkennen dat de verdienste van Hans van Zetten voor de Nederlandse turnsport onmiskenbaar groot is en dat dat veel meer is dan de nationale turnstem die hij is geworden met zijn tomeloze passie voor de sport. Hij heeft zich de positie verworven dat wereldtoppers en VIP’s in de turnsportwereld zoals bijvoorbeeld Epke Zonderland, de zusjes Sanne en Lieke Wevers, Yuri van Gelder maar ook het echtpaar Béla en Márta Károlyi  hem uitgebreid te woord staan. Uit het boek blijkt hoe zeer dat niet alleen aan zijn sportexpertise en kwaliteiten als tv-commentator en journalist te danken is. Hij verdient alle egards en dit boek onthult waarom.

Zeventig jaar lang inzet voor de sport

Hans van Zetten verdient alle respect voor zijn onvermoeibare inzet in de afgelopen zeventig jaar voor wat hij in, langs en naast de arena voor de turnsport en turnsporters heeft gedaan en heeft betekend. Hij zag bijvoorbeeld als eerste de noodzaak van het op elkaar afstemmen van topsport en opleiding maar ook van bijvoorbeeld de differentiatie in coaching van sporters in diverse fases van ontwikkeling, tot en met de fase na hun sportcarrière. Als ontwikkelaar zorgde hij in de jaren tachtig van de vorige eeuw, in samenwerking met anderen, dat de turnsport een gedegen basis kreeg met de ontwikkeling van de eerste leerstofmethode – die kort en bondig op een rij wordt gezet in het boek ‘Hij staat!’ – en stond daarmee aan de wieg van het proces in de sport dat zou leiden naar de internationale successen in deze eeuw. Het siert hem dat hij de eer niet voor zichzelf houdt en iedereen krediet geeft voor hun bijdrage en voor wat hij van hen geleerd heeft.

‘Hij staat!’ wil een lichtvoetige biografie zijn met de enthousiaste turnverhalen die Hans van Zetten verteld heeft aan de auteurs aan de hand van zijn herinneringen die hij thuis verzameld heeft in bijzondere memorabilia. Er is niks heftiger dan de Nederlandse turnsporthistorie breed uitgemeten in ups en downs en als je leven daarmee verweven is, dan kan dat lichtvoetige niet helemaal lukken. Er zijn ook confronterende zaken, waarbij hij niet aarzelt om zijn visie en mening over te geven. Met respect en diplomatisch, maar hij zegt het wel. Elke turnliefhebber kan dit boek in één ruk uitlezen. Het geeft een diep en intiem inkijkje in de turnsportwereld, waardoor je in de eerste plaats Hans van Zetten beter leert kennen als mens en als professional met twee benen en een groot hart in de turnsport. Je komt erachter hoe groot zijn bijdrage aan de turnsportwereld c.q. sporthistorie is geweest en bovenal hoe zijn visie erop is gevormd en de sport door de jaren heen vleugels heeft gegeven, ondanks alle tegenslagen en misstappen die we moesten betreuren.

Goed lezer heeft een half woord nodig

De turninspirator is op plekken geweest, heeft mensen gesproken, dingen gezien en begrepen en ook zaken kunnen bewerkstelligen voor de turnsport, wat niemand anders kon omdat niemand anders daar heeft kunnen zijn en niemand anders het heeft kunnen zien van zo dichtbij. Niet altijd heeft hij kunnen en willen zeggen wat hij er van vond, maar als daar naar geluisterd werd dan gaf hij zijn advies. Een goed lezer heeft maar een half woord nodig om zijn boodschap te begrijpen. Wie horen en zien wil, kan met dit boek de essentie daarvan vatten: turnen en coachen in een veilig en plezierig sportklimaat kan, maar je moet er voor open staan en willen groeien. Omdat hij door de jaren en bonden heen als sporter, trainer en bestuurder getuige is geweest van de hele moderne ontwikkeling van de turnsport op club en landelijk niveau, opent hij ons de ogen voor hoe dingen hebben kunnen gebeuren en deelt hij zijn ervaring en inzichten die hij opdeed in een ruim zeventig jarig turnleven.

‘Karma is a bitch’, maar karma betekent simpelweg: actie en gevolgen. Hans van Zetten benoemt in de verhalen in ‘Hij staat!’ de dingen die in elke nieuwe generatie in de turnsport telkens weer opspelen en waarbij het wiel niet altijd weer her-uitgevonden hoeft te worden: talentontwikkeling, blessureleed, positief coachen, veilig sporten, teamsamenwerking, het (moeten) afronden van je sportcarrière en het behoud van expertise en menselijk kapitaal, de promotie van de sport, bovenal er zijn voor elkaar. Hij besteedt daarom ook aandacht aan de beruchte turntrauma’s, analyseert wat er gebeurd is en helpt de lezer ze terug te brengen tot behapbare proporties waardoor je het allemaal een plek kunt geven en verder kunt gaan met je eigen turnleven: Papendal, Anaheim 2003 en de verloren generatie, Verona van de Leur en haar pech en keuzes, Yuri van Gelder en zijn gemiste Olympische finale, misbruik en mishandeling in de V.S. en hier in Nederland. Hans van Zetten durft daarbij zijn hand in eigen zak te steken en ervoor uit te komen dat hij als trainer/coach ook fouten heeft gemaakt tegenover een turnster. Wat hij uiteindelijk ook met haar heeft uitgesproken en zijn excuses voor heeft gevraagd. Respect!

Muzikale roots van artistiek verarmde sport

Alle internationale en nationale sterren aan het turnfirmament van vroeger en nu passeren de revue en zijn favorieten krijgen hun erepodium, zoals Epke Zonderland, Lieke en Sanne Wevers, Monique en Ingrid Bolleboom, Yuri van Gelder, Suzanne Harmes maar ook Nastia Liukin en Nadia Comaneci. Inspirerend is zijn verhaal over bondspianist Cees Langeveld, dat de diepe muzikale roots van de artistiek verarmde turnsport blootlegt. Met dit boek geeft Hans van Zetten de turnliefhebbers een hart onder de riem, een houvast om deze Corona-crisis te overbruggen om erna met hernieuwde passie er vol voor te gaan om nieuwe turnhistorie te beleven en te schrijven. Hans van Zetten sluit in ieder geval af met zijn voorbeschouwing op de Spelen van Tokio 2021 waar hij de fles champagne die hij van Epke, Sanne en Lieke kreeg vorige week samen met hen hoopt open te trekken. En dat zou zomaar ook door toedoen van Bart Deurloo kunnen zijn…

Het boek ‘Hij staat!’ van Van Noord & De Vries is te bestellen via https://geschiedenis-winkel.nl/p/hij-staat/

Het complete interview van GymPOWER-verslaggevers met Hans van Zetten over zijn turnleven beschreven in het boek ‘Hij Staat!’ is te lezen in het GymPOWER Sportmagazine. Een impressie is te bekijken via de link van de video op het YouTube-kanaal van de Sportredactie, die bovenaan dit artikel op de website te vinden is.

Artikel © GymPOWER | Credit tekst artikel en coverfoto © Therry da Silva | Credit interview voor © GymPOWER: © Casper Beijn en © Therry da Silva | Credit beeldcitaten in dit artikel: YouTube video © GymPOWER; Twitter © Hans van Zetten; Facebook-nieuwspagina’s © Hans van Zetten Fanpage/© NOS en © Op1 | Credits video © GymPOWER: verwerking geluidsfragmenten © Casper Beijn; beeldcitaten diverse media > vermeld in video en aftiteling; gebruikte archieffoto’s gemaakt onder persaccreditatie van © GymPOWER door © Han Balk, © Sabine Monden © Casper Beijn en © Therry da Silva; muziek via © Movavi

Sportredactie GymPOWER

Sportredactie GymPOWER

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.