Staat oude handelswijze het herstel van vertrouwen in DG/KNGU in de weg?

Staat oude handelswijze het herstel van vertrouwen in DG/KNGU in de weg?

ROTTERDAM – De roep naar algehele en onafhankelijke waarheidsvinding naar de vermeende angst- en doofpotcultuur bij DG/KNGU wordt steeds luider. In het kader van de serie artikelen in het dossier ‘Naar een veiliger sportklimaat’ dat GymPOWER al sinds 2013 heeft opgebouwd en waarin we meerdere malen vragen hebben gesteld aan de vertegenwoordigers van de Nederlandse gymsportbond, heeft de Sportredactie daar diverse keren verslag van gedaan, inclusief van clinics, coachcongressen en bijscholingen en clubbezoeken, alsook gesprekken met gymsporters, ouders, trainers en diverse gymsport-instellingen daarover. Om de antwoorden en stellingen van de gymsportbond te verifiëren met de praktijk en van hoor en wederhoor te voorzien, hebben we reacties daarop van bronnen uit alle lagen van de gymsportwereld opgetekend die vertellen hoe in hun situatie met de gesignaleerde misstanden is omgegaan. De vraag dringt zich op: staat de oude handelswijze het herstel van vertrouwen in DG/KNGU in de weg?

In dit artikel worden, na de stellingen en antwoorden van DG/KNGU-bestuurders tijdens de persconferentie van 29 juli 2020 over de afhandeling van meldingen, van veel reacties hierop van acht personen met hun toestemming hun verklaring weergegeven die specifiek iets zeggen over het doen van meldingen bij DG/KNGU in het verleden en of ze het vertrouwen hebben om hun meldingen vanaf nu officieel te doen. Geanonimiseerd, omdat ze geen repercussies willen riskeren voor hun clubs en kinderen.

NB: Dit artikel kan schokkende fragmenten bevatten die, zonder de juiste begeleiding en nazorg, lezers van elke leeftijd, slachtoffers en andere betrokkenen bij en van misstanden psychische schade kan berokkenen door de onverwerkte herinneringen en gevoelens die de beschreven ervaringen zouden kunnen oproepen. We raden aan om dit dan niet te lezen of hulp van een zorgprofessional in te schakelen.

Stellingen en antwoorden van DG/KNGU

Deze diashow vereist JavaScript.

Op 21 juli 2020 maakte DG/KNGU via een persbericht bekend dat er opdracht was gegeven voor: ‘een onafhankelijk onderzoek naar grensoverschrijdend gedrag en de aanpak hiervan in de gymsport in Nederland. Aanleiding hiervoor zijn de gesprekken en discussies rondom de Netflix-documentaire Athlete A en de berichten rondom topturn(st)ers en misbruik wereldwijd. Deze ontwikkelingen roepen ook herinneringen, vragen en zorgen op bij sporters, ouders, clubs en trainers in Nederland.”  Het tijdsbestek (2013 – heden) waar dit nieuwe onderzoek van DG/KNGU zich op zou richten, beslaat exact de periode waarin GymPOWER een uitgebreid dossier heeft aangelegd met al dan niet anonieme verklaringen van mensen uit alle lagen van de gymsportwereld over het sportklimaat bij DG/KNGU door de jaren heen en de reacties en visie van haar bestuurssegment daarop.

Bekijk bovenstaande diashow en andere beeldcitaten/beelden in dit artikel voor een indruk van de GymPOWER-publicaties in het dossier 2013-2020 ‘Naar een veiliger sportklimaat’.

GymPOWER wilde daarom nu ook de officiële reactie van DG/KNGU meenemen in een artikel over dit onderwerp, dat werd voorbereid naar aanleiding van de hernieuwde aandacht voor de noodzaak van een veilig sportklimaat, opgerakeld door (nieuwe) documentaires en andere publicaties over misstanden in de internationale en nationale gymsportwereld. Zoals de verklaringen van Stasja Köhler in de uitzending van NOS Langs de Lijn (Radio NPO1) op 9 juni 2020. Na de openbare verklaringen van oud-bondscoach Gerrit Beltman en voormalig TeamNL-turnster Joy Goedkoop in de media en/of op tv, namen we contact op met directeur Marieke van der Plas en bondscoach Gerben Wiersma voor een reactie. Door beiden werden we doorverwezen naar de algemene persvoorlichter, Corporate Communicatieadviseur Gaby Haverkamp.

 

Per mail d.d. 27-07-2020 stuurde de sportredactie van GymPOWER aan KNGU-persvoorlichter en woordvoerder Gaby Haverkamp een mail met tien vragen om de uitleg van DG/KNGU over de volgende punten:

  • het nieuw aangekondigde onderzoek (wie, wat, welke periode en hoe) en het hanteren van een verjaringstermijn bij grensoverschrijdend gedrag en intimidatie in het verleden;
  • wat DG/KNGU zelf voor acties doet en gedaan heeft om meldingen en klachten van misstanden en stelselmatige overtreding van haar gedragsregels aan te pakken en af te handelen;
  • wat er gebeurd is met de honderden vragen en aanbevelingen uit het werkveld die tussen 2013 en 2017 door GymPOWER bij de GymPOWER-stands en tijdens de GymPOWER Clubtour op evenementen en bij clubs van de KNGU over ‘Hoe krijg je meer CoachingPOWER, JuryPOWER, Sportplezier en Respect voor een veiliger sportklimaat’ zijn opgetekend en aangedragen met als doel het sportklimaat te verbeteren en veiliger te maken;
  • hoe de samenwerking van DG/KNGU met justitie voor anonieme meldingen via social media werkt;
  • welke lessen er getrokken zijn uit de ervaringen in andere landen waar misstanden in de gymsportwereld al (deels) aan het licht zijn gekomen en waarbij ook het aandeel van de verantwoordelijke sportkoepels en (bonds)bestuurders onderzocht is;
  • hoe eraan gewerkt is om het vertrouwen in de rechtsgang bij meldingen bij DG/KNGU te herstellen nu er opnieuw zo’n onderzoek is ingesteld en gevraagd wordt om daarbij ook naar het handelen van de huidige trainersstaf van de Oranje-selectie te kijken;
  • of en hoe het aanbieden van excuses aan slachtoffers en betrokkenen wordt voorbereid;
  • hoe de opvang/nazorg aan alle getroffenen van de misstanden en bij het openen van dit onderzoek opgezet is.

KNGU-persvoorlichter Gaby Haverkamp stuurde daarop op 27 en 28 juli 2020 twee maal een reactie per mail: “eenmaal dat ze er naar zou kijken en de tweede keer dat het haar spijtig genoeg niet ging lukken om op deze korte termijn de juiste antwoorden te geven op de gestelde vragen.” Ze verwees GymPOWER, hoewel ze het de juiste vragen vond, naar de algemene informatie en reacties op DG-KNGU-websiteTot op heden, 12 augustus 2020, heeft de sportredactie van GymPOWER nog geen antwoorden op deze vragen van haar ontvangen. Op de kort daarna belegde persconferentie op 29 juli 2020, waarbij GymPOWER-journalisten plenair (zonder microfoon) twee vragen mochten stellen aan de bestuurders van DG/KNGU, zoals verwerkt in onderstaande nieuwsvideo van de sportredactie van GymPOWER. De woordelijke weergave van wat er gezegd is, is hieronder uitgeschreven.

Plenaire vraag 1 GymPOWER-journalisten: Wat gaan jullie doen met de meldingen over de huidige Oranje-selecties? Wordt er rekening mee gehouden dat sporters tijdens hun actieve carrière niet durven en niet mogen praten van de KNGU? Is voor hen de meldingsprocedure anders [geworden]? Hoe bewaakt de KNGU de zorgvuldigheid bij de behandeling van deze meldingen? DG/KNGU-voorzitter Marieke van der Plas:“Als het gaat om ervaren misstanden is het ontzettend belangrijk dat sporters meldingen doen van die misstanden, zodat het ISR kan beoordelen hoe daarmee verder gegaan wordt en met het formele/tuchtrechtelijke, als dat relevant is voor de melding, en als de melding ook te onderzoeken is, om daarmee te starten. Nog even vòòr 2012, het Instituut Sportrechtspraak is nog niet zo oud helaas, en ook daarvoor merk je dat mensen gesprekken hebben over wat ze ervaren hebben en dat is nog steeds geen formele melding. Het gaat me nu te ver om de hele procedure rond melding toe te lichten, maar wat echt relevant hierin is dat het ontzettend belangrijk is dat sporters formeel melding doen van misstanden, want anders kunnen wij en kan het ISR er niets mee doen. En dan is het nog de vraag of het een melding is die te onderzoeken is. En het is natuurlijk voor iemand die zijn of haar sportcarrière zo ervaren heeft ontzettend moeilijk, dat snap ik heel goed, tegelijkertijd moet je altijd hoor en wederhoor laten plaatsvinden en moet je altijd dingen onderzoeken als het te onderzoeken is. Daar moeten we heel zorgvuldig mee omgaan. Dat zullen we doen en dat zullen we blijven doen.”

Plenaire GymPOWER-vraag 2: Hoe kunnen personen die misstanden willen melden vertrouwen op zorgvuldigheid als die zorgvuldigheid er tot nu toe niet was? Is totale onafhankelijkheid de oplossing? DG/KNGU-voorzitter Marieke van der Plas: “Ja, dat snap ik. Dat zij dat zo ervaren hebben, dat zie je ook wel in de verhalen, ik vind het ontzettend moedig dat nu ook turnsters op durfden te staan, dat zegt wel iets dat dat in het verleden moeilijker was, het vertrouwen dat wil ik bij deze geven dat er echt iets met die meldingen wordt gedaan. Ik hoop ook echt dat we met z’n allen achter het Instituut blijven staan met het Centrum Veilig Sport Nederland, zodat we dat echt gebruiken om deze meldingen echt verder te onderzoeken en over of dat onafhankelijk van NOC*NSF zou moeten, ik denk dat het goed is dat we daar met z’n allen het gesprek over aangaan, want dan heb je het echt over het systeem dat we met z’n allen georganiseerd hebben.

Nadere uitleg DG/KNGU in GymPOWER-interviews na persconferentie

De vragen van de GymPOWER-journalisten in de interviews na de persconferentie en de antwoorden van de KNGU-bestuurders over de afhandeling van meldingen door de DG/KNGU zijn met hun instemming opgenomen en hieronder wordt de transcriptie gegeven.

Vraag GymPOWER-journalisten: Hebben jullie concrete aandacht voor de nazorg van melders? DG/KNGU-voorzitter Monique Kempff: “Wat wij nu doen met al die verhalen is in ieder geval luisteren, want dat is ook de belangrijkste vraag geweest is van die meldingen […]  We hebben niet alleen geluisterd, maar we hebben ook de consequenties en onze verantwoordelijkheid ervoor genomen, met dit besluit. Ik kan niet zeggen wat wij daar nu mee doen, want dat is voor iedereen verschillend. Als bestuurder heb ik de verantwoordelijkheid om te zorgen dat mensen nu hun verhaal kwijt kunnen en daar conclusies uittrekken. Iedereen heeft zijn eigen proces waarin ze kunnen helen of begeleid worden, dus ik kan niet zeggen ‘ga allemaal in therapie’ of ‘jullie moeten allemaal coaching’ of ‘jullie moeten allemaal naar de rechter’ of weet ik het wat, dat beslis ik niet.”

Vraag GymPOWER-journalisten: Het is ook belangrijk om de groep te bereiken die dat vertrouwen nog niet heeft? DG/KNGU-voorzitter Monique Kempff: “Ik zou zeggen, laat GymPOWER al die mensen het melden bij het ISR. Laat GymPOWER dan zeggen: meld het bij het ISR. Als je verhalen hoort die geen officiële meldingen zijn, kan ik er niets mee.” […] “Ik heb absoluut vertrouwen in het ISR. Dat is de reden waarom we onafhankelijk onderzoek willen doen. Ik begrijp dat je zegt dat het zich niet beperkt tot één discipline en ik hoop dat je geen gelijk hebt, maar als dat zo is, verwijs mensen dan. Dan maken ze deel van het onderzoek uit. Als het bij jullie blijft liggen, kunnen we er niks mee.”

Vraag GymPOWER-journalisten: Wat zal het verschil nu maken dat als er over een tijd weer nieuwe bestuurders bij de KNGU zijn, niet alles weer opnieuw gaat beginnen? DG/KNGU-voorzitter Monique Kempff: “Het bestuur neemt een heel grondig besluit. Daar nemen we ook risico’s mee. Ik leg mijn hoofd ook op het hakblok hiermee. Ik hoop juist dat het een deur opent om, met al die meldingen waarvan jullie zeggen ‘die hebben wij, die zijn anoniem’ maar niet bij de KNGU komen, dingen te melden en dat mensen echt zien dat we luisteren, dat we het serieus nemen en daaruit ook conclusies trekken die heel ingrijpend zijn.” 

Vraag GymPOWER-journalisten: Wat is er dan bij de overdracht van je voorganger aan jou allemaal gebeurd zodat je al op de hoogte kon zijn van wat er speelde? DG/KNGU-voorzitter Monique Kempff: “Ik weet en ik wil eigenlijk ook niks weten over voorgangers. Ik weet alleen dat ik als voorzitter mijn verantwoordelijkheid wil nemen voor nu. Ik ben nu degene die het verschil kan maken en daar neem ik volle verantwoordelijkheid voor. Ook is het reuze moeilijk en helemaal niet leuk. Afgelopen dagen waren de lastigste dagen van mijn korte loopbaan. En dan zeggen mensen nog, waarom heeft het zo lang geduurd.” 

Vraag GymPOWER-journalisten: Wat is dan de motivatie om dit besluit te durven nemen? DG/KNGU-voorzitter Monique Kempff: “Ik denk verantwoordelijkheidsgevoel.” Vraag GymPOWER-journalisten: Een casus. Stel dat iemand uit een andere gymsport, bijvoorbeeld de RG of acrogym, met een probleem bij jou komt, wat zeg je dan? DG/KNGU-voorzitter Monique Kempff: “Doe een melding, doe een melding, ja.” Vraag GymPOWER-journalisten: Ga je dan volgen of die melding dan goed wordt afgehandeld? DG/KNGU-voorzitter Monique Kempff:“Jullie hebben een belangrijke rol in dit hele proces, dus als jullie persoonlijke meldingen krijgen, zeg dan precies hetzelfde. En als we eind december de uitkomsten hebben, hoop ik dat bevestigd is dat het al een stuk beter gaat. Dat tegengeluid moeten we ook niet vergeten, onder andere van het team turnen dames. En dat we onder de kerstboom een heel ander gesprek hebben.”

Vraag GymPOWER-journalisten: Wat niet helpt voor het vertrouwen, is dat nog een heleboel dossiers bij de KNGU liggen die niet behandeld zijn, zijn blijven liggen of in de doofpot zijn gegaan of dat de vertrouwenscontactpersoon niet capabel was om met die klachten om te gaan? Het gaat om het systeem hoe ga je dat borgen, dat wat wie nu komt onder jouw verantwoordelijkheid en zijn stem laat horen, wel opgevangen wordt? DG/KNGU-voorzitter Marieke van der Plas: “Wat ik heel erg merk, is dat het hele proces van signaal afgeven, meldingen afgeven heel ingewikkeld is voor een buitenstaander. Ik denk dat we daarin wel een weg te gaan hebben. In het hoe als je je als sporter zorgen maakt of iets wil melden, waar moet je dan terecht en wat betekent dat dan. En ook wat kan een vertrouwenscontactpersoon voor je betekenen. Een vertrouwenscontactpersoon kan en mag niet meer dan je aanhoren en je verder verwijzen naar de juiste instantie. Dus op het moment dat je naar een vertrouwenscontactpersoon gaat, met het idee dat die met jou gaat optrekken tegen de coach waar je problemen mee hebt, dat is niet het doel van de vertrouwenscontactpersoon. Dus ik kan me voorstellen dat als je dat doet, dat je denkt, ja daarvoor ging ik niet in gesprek. Wat ik hieruit leer, maar dat was ook al bekend uit het onderzoek van Commissie De Vries, zoals bij seksuele intimidatie: ‘Maak die processen nou simpel en uitlegbaar voor de sporter: waar kan ik wanneer terecht.’ Heb je wel een melding gedaan, en wanneer is een melding – en dat klinkt heel hard voor een sporter – onderzoekswaardig. Dat ligt individueel maar ook in de aard van de melding. Gaat het om echt fysiek geweld of gaat het om zeggen tegen iemand ‘je bent dik’. Dat zijn verschillende beschuldigingen waar je verschillend mee moet omgaan. Maar ook, en dat maakt het heel ingewikkeld, het intimidatie-vraagstuk. Hoe bewijs je dat dan? Daarmee wil ik niet ontmoedigen dat je meldingen moet doen, maar daar zullen we met elkaar wel een antwoord op moeten vinden.”

Vraag GymPOWER-journalisten: En dan de situatie dat de KNGU aangeeft: ‘los het op met je club’. Dat is lastig in een afhankelijkheidsrelatie, waarvan je je kan afvragen of dat de beste manier is? DG/KNGU-voorzitter Marieke van der Plas: “Het eerste dat we echt moeten proberen is hoe zorgen we ervoor dat de vereniging de bestuurlijke verantwoordelijkheid houdt. Daar zit een bestuur en dat is gewoon verantwoordelijk. Dat kun je niet afschuiven naar de KNGU. Dus op het moment dat daar iets is, gaan we echt zeggen: neem eerst contact op met de vertrouwenscontactpersoon van de vereniging – ik hoop dat we er naar toe kunnen dat iedere vereniging een vertrouwenscontactpersoon heeft, daarin hebben we ook nog een weg te gaan – en ga vanuit daar kijken hoe ga je het gesprek aan met het bestuur. Op het moment dat je daar niet uitkomt of het loopt op, dan moet je verder en kijken wat er nog meer mogelijk is. We zeggen altijd wel: het begint bij de bestuurlijke verantwoordelijkheid van de vereniging. Daar moeten we niet aan voorbij gaan, want dan kunnen ze achterover leunen en niks doen. Dat gecombineerd met wel het gevoel geven aan sporters en ouders van sporters, dat ze ergens terecht kunnen.”

Verdere uitleg en antwoorden uit de korte gesprekken met alle drie DG/KNGU-bestuurders na de persconferentie zijn uitgewerkt in een eerder artikel op deze website: ‘De consequenties van het besluit van DG/KNGU’ [klik op deze link om dit te lezen]

De consequenties van het besluit van DG/KNGU

Reacties op stellingen en antwoorden DG/KNGU

Naar aanleiding van de uitleg van DG/KNGU op de persconferentie van 29 juli 2020, gaven velen vervolgens aan nog geen vertrouwen te kunnen opbrengen vanwege de twijfel of het al veilig is om meldingen openlijk en formeel te doen. Ze zien ook geen aanknopingspunten in het huidige betoog dat meldingen nu wel serieus worden genomen en de misstanden daadwerkelijk (anders) zullen worden aangepakt. Ze gaven aan niets liever te willen dan erkenning en een verbetering van de gymsportcultuur, maar als het blijft bij zoals het altijd geweest en geregeld is, dan vrezen ze dat de melders in problemen komen met hun omgeving en dat misstanden blijven bestaan. Om hun stellingen en reacties op die van de DG/KNGU te verduidelijken, mochten de volgende antwoorden gepubliceerd worden. Geanonimiseerd, omdat ze geen repercussies willen riskeren voor hun clubs en kinderen.

Persfoto archief © GymPOWER | Fotograaf © Maurices Smeets: Theaterstuk ‘Flikflak’ van Annet Bremen ging in première op het GymPOWER Coachcongres GymIT! 2018 in Utrecht. Het theaterstuk ging over het bewustwordingsproces van een turnster die een succesvol Olympische collega als idool heeft en worstelt met de eisen en gevolgen van het topsportleven voor haar lijf en geest en schreeuwt om hulp voor haar dilemma’s

Anoniem 1:“Nadat ik een klacht had gedaan over machtsmisbruik door trainers bij mijn club, werd ik door de KNGU uitgenodigd voor een gesprek, waarbij ik gelijk geconfronteerd werd met de door mij beklaagde trainers en hun getuigen à decharge en met een stel belangrijke personen erbij die mij imponeerden in een ‘goed gesprek’, kennelijk het tovermiddel van de bond om klachten en meldingen van tafel te krijgen. Ik had liever gezien dat  de klacht eerst gewoon was onderzocht en ieder apart gehoord, dan dat ik onaangekondigd in een situatie werd gebracht waarin ik in mijn eentje in een ongelijke situatie kwam te zitten, al helemaal vanuit het aantal aanwezige personen. Ik kwam niet uit mijn woorden, had geen getuigen bij me en kreeg geen speld tussen hun betoog, waarna ‘nu we het er met elkaar over hebben gehad’ de zaak als uitgesproken en afgehandeld werd beschouwd. Dat is het niet voor mij.”

Beeldcitaat FB oud-turnster © Ellen Ten Damme, en cover showtour ‘Thuis bij Ellen’ 2015

Anoniem 2: “Nadat een hardwerkende, talentvolle en goedwillende sporter een officiële waarschuwing had gekregen wegens zijn uitlatingen in de media over de prestaties van de Nederlandse selectie en het beleid van de KNGU, en vervolgens zonder m.i. steekhoudende argumenten duidelijk werd gemaakt dat de sporter geen kans meer kreeg op selectie in het topsportprogramma en deelname in Team NL aan (inter)nationale titeltoernooien, vroeg ik als trainer een gesprek aan met de algemeen directeur van de KNGU. Er was namelijk geen beroep mogelijk tegen het eenzijdige besluit. Indien ik op welke manier ook en bij wie ook – een jurist of sportexpert – het beleid van de KNGU met derden zou bespreken, zou dat sowieso einde verhaal zijn voor mij en mijn sporter, was mij duidelijk te verstaan gegeven. Daar moet je voor tekenen als je toegang wil krijgen tot het topsportprogramma. Bij het gesprek met de directeur verscheen de topsportmanager onaangekondigd en nam dit volledig over. Ik ervoer als mens en trainer dat gesprek als vernederend en een herhaling van voorgaande zetten. Mijn sporter en ik als trainer werden genegeerd, gekleineerd en beschimpt. Er kwam geen dialoog tot stand, er werden geen argumenten gegeven en een klacht tegen grensoverschrijdend gedrag in dit informele gesprek was niet mogelijk. In mijn ogen maakte de afhandeling van deze situatie de belangenverstrengeling binnen de bond duidelijk waardoor veel sporters niet ver komen en klachtenprocedures bij de bond geen enkele zin hebben. Er is geen structuur waarin de handelswijze van KNGU-bestuurders onafhankelijk gemonitord worden en ze verantwoording moeten afleggen voor hun besluiten en gedrag. Sporters en trainers die niet mee marcheren in het systeem en de cultuur worden daar de dupe van. Mijn vertrouwen in de zorgvuldigheid van onderzoek en klachtenafhandeling heeft de KNGU niet.”  

Beeldcitaat © TURN! van © Esther Pardijs: Op GymPOWER staat een artikel met reacties van o.a. sportouders en DG/KNGU hierover.

Anoniem 3: “Ik moest doen wat trainers zeiden omdat ze de baas waren en het ‘beter wisten’; ik mocht geen kritiek op ze leveren en al helemaal niet klagen omdat ik dan niet loyaal was en ze me niet zouden helpen mijn doel te halen; ik mocht mijn ouders of anderen niets vertellen omdat ze het ‘toch niet begrepen’ en ik zwak zou zijn en niet geschikt voor de topsport. Ondanks alle terreur, pijn en ellende die ik meegemaakt in het eerste deel van mijn carrière, waarbij niemand naar me heeft willen luisteren, ben ik later weer teruggegaan. Omdat ik van de sport houd, omdat ik mezelf en anderen wilde bewijzen dat ik wel de top kon halen en omdat ik ervan overtuigd was dat het met andere trainers anders kon gaan en wel zou lukken. Het was niet goed voor mij, maar ik kon het niet laten en ik kon niet anders. Zelfs niet toen bleek dat deze trainers ook hun belangen boven mijn sportplezier stelden en ik namens hen klachten moest doen tegen het topsportbeleid. Ik was en bleef altijd het eigendom en gebruiksvoorwerp van de trainers. Ik was murw geslagen, het kon me niet meer schelen, het hoorde er blijkbaar bij. Het heeft me jaren gekost en ben nog steeds in therapie. Alleen door volledig afstand te nemen tot de gymsportwereld kwam ik tot het besef wat ik mezelf heb aangedaan en wat ik voor anderen in stand heb gehouden.” 

Deze diashow vereist JavaScript.

Anoniem 4: “Een groot aantal clubs trok bij de bond aan de bel toen per toeval bleek dat bij hen dezelfde trainer gewerkt heeft, waarbij hij weggestuurd was omdat bij elk van die clubs meldingen zijn gedaan van seksueel misbruik en intimidatie van jonge kinderen en tieners. Omdat bleek dat het niet om een incident ging en de trainer steeds verder ging in zijn grensoverschrijdend gedrag en ook vastgesteld werd dat hij actief was (geweest) bij minstens tien andere gymsportclubs in de regio en ook bij de KNGU zomerkampen, meldden de bezorgde clubs de zaak bij de KNGU. Uiteindelijk stelde een externe bemiddelaar van de NOC*NSF die erbij gehaald was door de KNGU, dat de gymsportbond als licentiegever zelf de zaak bij het Instituut Sportrechtspraak moest aankaarten. Dit zou op die manier een proefproces kunnen worden om andere van dit soort zaken in de toekomst te kunnen aanpakken als bond. Uiteindelijk kwam er een mail van de directiesecretaresse van de KNGU met de mededeling van de toenmalige directeur dat de KNGU niets zou doen met deze zaak zolang er geen formele klacht of aangifte werd gedaan door een slachtoffer of club/werkgever tegen deze trainer. Ook het waarschuwen van de KNGU-clubs was niet mogelijk. Hij zou als alternatief zelf een ‘goed gesprek’ voeren met ‘onze licentiehouder’ en hem er op wijzen dat er signalen uit het werkveld waren over zijn gedrag wat hem zijn licentie kon kosten als het tot een klachtenprocedure bij de ISR en veroordeling zou komen. Of dat gesprek heeft plaats gevonden is niet bekend, er kwam geen terugkoppeling over. De trainer kon ongestraft en ongemerkt zijn gang blijven gaan. Zou de KNGU en NOC*NSF met zulke meldingen niet überhaupt gelijk zelf een onderzoek moeten starten om hun leden en clubs in bescherming te nemen, zeker als het misbruik en de misstanden zich ongemerkt kunnen uitbreiden in een afgeschermde sportwereld met een zwijgcultuur. Hoe is het te rijmen dat de KNGU een trainer de licentie wel kan afpakken als hij of zij niet genoeg licentiepunten heeft behaald bij de bijscholingen, maar niet bij trainers van wie door onderzoek bij diverse clubs en verklaringen van slachtoffers vaststaat dat ze structureel grensoverschrijdend gedrag tonen?”

Beeldcitaat cover boek ‘Hij staat!’ over turnleven © Hans van Zetten, geschreven door © Lidewey van Noord en © Marijn de Vries: GymPOWER Sportmagazine had in het voorjaar van 2020 een uitgebreid interview met Van Zetten die zijn visie en inzichten voor een veiliger sportklimaat en topsportcultuur deelde, met specifiek aandacht voor veilige talentontwikkeling.

Anoniem 5: “Ik belde als ouder de toenmalige topsportmanager op omdat ik erachter was gekomen dat er tijdens trainingsstages en trainingen met TeamNL-turners dingen gebeurden die niet door de beugel konden en ik me zorgen maakte dat het niet veilig was voor de jongens. De trainers en de bondscoach wisten ervan en lieten het gebeuren en ik wist niet hoe je dat moest aankaarten, omdat ze allemaal met elkaar bevriend waren. De topsportmanager van toen zei dat ze ervan wisten en ermee bezig waren. Ik werd bedankt voor de melding en hoefde me nergens meer over zorgen te maken. De problemen zijn erna alleen maar erger geworden en zijn zelfs diverse malen geëscaleerd. Ik zou niet weten wat ze opgelost hebben indertijd. Nu de topsportmanager van nu op die persconferentie zei dat er niks gemeld is over het topsportprogramma van de turners en er ook niks te onderzoeken valt, vind ik dat erg vreemd. Er is zelfs door de KNGU van turners zuurverdiende tickets voor de Spelen ontnomen omdat ze zich niet zouden hebben gehouden aan de KNGU-gedragsregels. Moet er niet ook uitgezocht worden of die bestuurders en (bonds)trainers/coaches van het topsportprogramma heren turnen hun werk goed gedaan hebben in voorgaande jaren? Heeft de huidige topsportmanager geen overdracht gehad van zijn voorgangers, heeft hij zijn huiswerk niet gedaan of doet hij hetzelfde als zijn voorgangers? Als het wiel telkens weer uitgevonden wordt, dan is er nooit een wagen geweest op aarde. Als je niet wil leren van je geschiedenis, zal je die ook niet kunnen veranderen.”

Persfoto archief © GymPOWER | Fotograaf © Maurice Smeets: Topturnster Mara Titarsolej moest door het advies van de KNGU bij haar club vertrekken. Ze verkast naar het college-turnen in de VS

Anoniem 6: “Ik heb jaren in de gymsportwereld doorgebracht en heb onder verschillende trainers bij diverse clubs getraind. Trainers die nu genoemd zijn in de verklaringen van andere sporters. Ik heb soms de genoemde gedragingen ook gezien of ondervonden. Of dat gedrag grensoverschrijdend was en pedagogisch onverantwoord, kon ik toen als jong meisje niet altijd inschatten en begrijpen. Wat ik wel weet, is hoe ik nu aan mijn sportcarrière en trainers terugdenk, wat ik wel of niet van ze geleerd heb dat me nu van pas komt of in de weg staat. Als ik aan de trainers terugdenk, heb ik gezien hoe sommige trainers hun fouten erkenden, hun best deden en echt veranderden. Ik heb andere trainers gezien die zich niets lieten zeggen, niet in de spiegel keken en nog niet veranderd zijn. Ze zijn gewoon doorgegaan zonder dat ze zich daarop lieten aanspreken. Hun belang staat voorop. De klachten van mijn ouders bij de KNGU werden niet in behandeling genomen. Er kwam een ‘goed gesprek’ dat tot niets leidde. Toch zijn er meiden, mijn trainingsmaatjes van vroeger bijvoorbeeld, die zeggen zich helemaal op hun gemak te hebben gevoeld bij die trainers en nergens last van hebben. Ik begrijp dat niet, want ik ben nog steeds bang als ik bij die trainers in de buurt zou moeten komen. Dat heb ik niet met die andere trainers die veranderd zijn, daar heb ik respect voor. Kun je oogkleppen hebben als je erg jong en te afhankelijk bent? Word je als trainer die onder toezicht staat en aantoonbaar veranderd bent, hetzelfde behandeld in dit onderzoek van de KNGU als trainers die nooit hebben willen luisteren, hun fouten niet hebben willen erkennen, zich ‘hun’ turnsters en toko niet lieten afpakken, gewoon hebben kunnen doorgaan en nu zelfs als kennis-experts worden ingezet voor een ‘veiliger (top)sportklimaat’? KNGU, doe je huiswerk!”

Deze diashow vereist JavaScript.

Anoniem 7: “Het belangrijkste doel om dit te vertellen is dat men er zich bij deze nieuwe onderzoeken bewust van is dat dit soort dingen hebben gespeeld en nog kunnen spelen. De gewenste en noodzakelijke cultuuromslag is alleen mogelijk als goed duidelijk is wat de sportcultuur is bij KNGU, – juist ook de verborgen kanten ervan, maar ook de patronen in het systeem die een veilig sportklimaat in de weg staan -. Ook is het van belang om te onderzoeken of mensen in alle lagen van de KNGU die deze onveilige cultuur hebben gecreëerd, hun aandeel daaraan inzien en erkennen, bereid zijn te veranderen en er ook gericht aan werken. Er zijn in de afgelopen jaren zoveel meldingen gedaan, er is zoveel gebeurd, er zijn zoveel onderzoeksrapporten opgesteld, zoveel boeken geschreven. Zelfs onze nationale turnstem met vrolijke strik kon het in zijn recente boek over zijn turnleven niet laten aandacht te besteden aan de misstanden en zijn tips te geven hoe volgens hem gymsporters, trainers en ouders gedrild kunnen worden in de juiste marcheerpas. Laat er algehele objectieve en onafhankelijke waarheidsvinding komen. Laten we dit niet weer laten verzanden door onderzoeken die weer verborgen achter vier muurtjes en een bureau plaatsvinden en waarin afgewogen wordt of die sporters die het lef hadden hun AVG-privacy prijs te geven om de KNGU een dienst te bewijzen zodat de bond zelf de handen er niet aan hoeft te branden, het wel allemaal goed hebben begrepen en op een rij hebben; en of het de trainers, topsportmanagers en/of bondsbestuurders met topsportstatus en bijbehorende salariëring en de hele rij van hun voorgangers nog valt aan te rekenen wat ze wellicht in een vlaag van verstandsverbijstering maar volgens hen geheel onschuldig in een ver verleden gedaan of juist genegeerd hebben omdat iedereen het kennelijk zo heeft geleerd en dat als normaal accepteerde. Omdat ze niet anders konden, maar dat wordt kennelijk even vergeten.”

Beeldcitaat FB © oud-topturnster Reina Beltman: verklaring omtrent haar ervaringen in het topturnen en TeamNL en steunbetuiging aan haar ouders, oud-bondscoach Gerrit Beltman en KNGU-trainster Marja Huijting.

Anoniem 8: “Het gaat hier om veel meer dan nagaan of iemand niet goed zijn best heeft gedaan. Het gaat om het veranderen van de manier hoe we denken, doen en wat we belangrijk vinden. Geloofden velen van ons, verblind door de lieflijke glitter en de glamour van ‘social influencers’, in de afgelopen zeven jaar niet blindelings dat “The road to success in gymnastics is brutal, very brutal…”, wat door één van de door de KNGU omarmde commerciële projecten in de afgelopen zeven jaar nationaal en internationaal met behulp van met name huidige en voormalige turnsters uit de Nederlandse turnselectie tot heldenmotto in de gymsportwereld is verheven en velen heeft doen geloven dat dit de normale standaard is voor gymsporters die succesvol willen zijn. Verschillende van die al dan niet succesvolle sporters die in hun aflevering indertijd beaamden dat hun offers, schrijnend lijden, bruut afzien en slepend blessureleed hen naar hun sportdoel had gebracht of zou brengen, komen nu in deze crisis die een angstcultuur in de gymsportwereld ontmaskerd, met een openlijke, andersluidende verklaring en inzichten dat de ‘hard way to success’ niet de ‘way of life’ is die bij een gezond en veilig sportklimaat hoort. Prestaties en medailles behalen, terwijl je sportgenoten jarenlang kapot gingen, vaak waardoor en zodat jij succes kon hebben, is niet iets dat je kan bagatelliseren en negeren vind ik, en waar je als je later terugkijkt op je sportcarrière trots op zal kunnen zijn. Neem de openlijke verklaring en oproep van de dochter van Gerrit Beltman en Marja Huijting, oud-turnster Reina Beltman, en vergelijk dat met de aflevering van THWTS begin 2016, in de aanloop naar de Olympische kwalificatie voor de Spelen van Rio, waarin ze met haar moeder over de blokkades en obstakels praatte in haar sportcarrière. Wie nog niet begrijpt dat hij of zij deel is van dit probleem en niet meer kan wegkijken zoals ook de huidige directeur van de KNGU terecht zei op de persconferentie, juist als je tot de allerbeste gymsporters van Nederland behoort en altijd het nationale en internationale uithangbord bent geweest, heeft nog een lange, harde weg te gaan om er achter te komen dat pas als je dat voor jezelf erkent, je ook deel kan zijn van de oplossing. Of je er nou zelf schade van ondervond of niet. Laten we zorgen dat onze sport weer leuk wordt en blijft voor iedereen, of je de beste bent of wordt of niet. Garanties heeft niemand in de sport die het eerlijk speelt. Wellicht zou de KNGU moeten beginnen om het Engels als voertaal af te schaffen en weer gewoon in het Nederlands te gaan communiceren. Dan kunnen we elkaar beter begrijpen en wellicht op één lijn komen. Want is gymsport niet één taal in het bewegen, waar geen Van Dale-woordenboek voor nodig moet zijn om één norm te hebben?”

Staat oude handelswijze het herstel van vertrouwen in de weg?

Door alle, vaak anonieme, onderbouwde reacties uit alle lagen van de gymsportwereld op de handelswijze van DG/KNGU, dringt zich de vraag op of er bij de bond zich een bepaald patroon in haar handelswijze heeft ontwikkeld bij behandeling van klachten, hulpvragen en meldingen over misstanden en kritiek op het beleid dat het herstel van het vertrouwen in de weg staat. Volstaat het voor DG/KNGU om na alles wat er nu naar buiten is gekomen, af te wachten totdat de storm overwaait en wat over een paar maanden de twee ingestelde onderzoeken zullen uitwijzen? Het is prijzenswaardig dat de huidige DG/KNGU-bestuurders zeggen vanaf nu zorgvuldiger en slagvaardiger om te willen gaan met meldingen, doch als de bond niet duidelijk afstand neemt van de oude manier van omgaan met probleemsituaties en de de handelswijze zoals hierboven beschreven, is de kans groot dat het zal blijven bij dweilen met de kraan open. Dan zal de sloot overstromen, de melkkoe in de put verdrinken en helpt een pleister of ‘een kusje er op’ niet meer.

De sportredactie van GymPOWER heeft DG/KNGU om een reactie op dit artikel gevraagd. De hoofdredacteur kreeg hierop een persoonlijke uitnodiging voor een goed gesprek in Beekbergen. De sportredactie van GymPOWER heeft DG/KNGU in plaats daarvan gevraagd een schriftelijke reactie te geven. Als journalisten beroepen we ons op het recht van persvrijheid en het journalistieke recht op bronbescherming.

Wordt vervolgd.

Artikel © GymPOWER | Credit tekst © Therry da Silva | Credit persfoto’s archief © GymPOWER | Fotografen © Maurice Smeets; © Ellen Kievits-van den Doel;
© Dick van der Meulen; © Therry da Silva; © Naam fotograaf onvermeld; © Casper Beijn (inclusief mede voor interviews op persconferentie); © Bart Treuren; © Niels Santing; © Anna de Visser; © Jeroen de Bruin; © Kim Otten; alsmede persfoto © De Koning Fotografie: fotograaf © Jan de Koning; | Credit beeldcitaten: Instagram-verhaal © NN 2018 (cover); oud-topturnster © Carla du Plessis (inzetfoto uitzending)/© NOS Studio Sport; © De Onvrije Oefening (cover)/© Stasja Köhler/© Simone Heitinga; © GymPOWER Coachcongres GymIT! 2018; © NPO Radio 1 Langse de Lijn; © ‘FlikFlak’/Mobiel theater © Het Laagland/©Annet Bremen; © Ellen ten Damme/© Bij Ellen Thuis (cover); © TURN!/©Esther Pardijs; © ‘Verona van de Leur’/© Vincent de Vries (cover); © ‘Hij staat!’/© Hans van Zetten (cover)/© Lidewey van Noord/© Marijn de Vries; © Turngala Leek/© ‘Veerkracht’/© Aagje Vanwalleghem (cover); © Sporza.be; © Reina Beltman

Sportredactie GymPOWER

Sportredactie GymPOWER

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.