Oranjecoach aan de zijlijn: “Stel een onafhankelijke commissie in voor waarheidsvinding over de KNGU!”

Oranjecoach aan de zijlijn: “Stel een onafhankelijke commissie in voor waarheidsvinding over de KNGU!”

‘s-HERTOGENBOSCH – Voorafgaande aan de persconferentie van DG/KNGU op 29 juli 2020, waarin werd bekend gemaakt dat het topsportprogramma voor turnsters per direct werd stilgelegd omdat er een onderzoek werd ingesteld naar het handelen van bondscoach Gerben Wiersma en bondstrainer Vincent Wevers, sprak GymPOWER – geheel onbekend met wat aangekondigd zou worden – in een vervolg-interview met trainer Nico Zijp. We vroegen hem gezien de actualiteit van dat moment naar zijn bevindingen met het sportklimaat in zijn deel van de Nederlandse gymsportwereld. Hij wist toen nog niet dat de bond zijn club/werkgever Stichting Flik-Flak zou verzoeken hem Oranje-turnster Tisha Volleman voorlopig geen training meer te laten geven in de turnhal in Den Bosch. Zijp sprak toen woorden uit die nog ver daarna van grote betekenis blijken. In het vervolg-interview met GymPOWER ging hij openhartig in op wat hij ziet als de oorzaken van misstanden in de gymsportcultuur en de oplossingen om ze voor eens en voor altijd aan te pakken. “Er zijn in de laatste jaren goede theoretische kaders voor een veilig sportklimaat neergelegd door bij DG/KNGU, maar in de praktijk kost het meer tijd om deze te implementeren […] Wat dat betreft, sluit ik me helemaal aan bij Volkskrant-journalist John Volkers die het al in 2013 riep: ‘Stel een onafhankelijke commissie in voor waarheidsvinding over de KNGU!”

Dat geldt nog steeds en als je echt schoon schip wil maken, moet je die commissie instellen. We willen allemaal weten wat er nou precies is gebeurd. Laat iedereen zich maar verantwoorden over wat er is gebeurd en gedaan. […] Laat het maar gebeuren. Want als je dat doet, heb je ook het krachtigste instrument om het voor de publieke opinie voor eens en voor altijd af te ronden. Zodat het ook genoegdoening geeft voor iedereen waarmee wat is gebeurd. Laat Marc de Wit daar maar verschijnen, laat Nico Zijp daar maar verschijnen, laat wie dan ook over wie meldingen is gedaan daar verschijnen en laat ze vertellen wat er aan de hand was, wat er gebeurd is, wat ze gedaan hebben en waarom. Gewoon op een kantoortje in Beekbergen kan dat en laat iedereen langs komen.

Ook Zijp weet, zelfs uit eigen ervaring, dat er steeds meer vraagtekens worden gezet bij hoe meldingen en klachten afgehandeld worden bij DG/KNGU en dat dit één van de zere plekken is om de vinger op te leggen. Het gebrek aan professionaliteit en effectiviteit bij de uitvoering van de meld- en klachtprocedures bij de bond dient daarom aangepakt te worden, vindt hij. Om dit te kunnen realiseren pleit hij voor het in het leven roepen van een onafhankelijke commissie voor waarheidsvinding – net als eind augustus 2020 de regering gedaan heeft in België voor de problemen in de gymsportwereld daar -, die diepgaand onderzoek instelt en echt met elke betrokkene in gesprek gaat. We vroegen hem in dit vervolg-interview wat er dan specifiek nodig is voor de juiste waarheidsvinding in deze crisis die de gemoederen in de gymsportwereld al maanden, – en eigenlijk onderhuids al jaren – in in beweging houdt. Ter verduidelijking van de context van de twee interviews van GymPOWER met trainer en Oranje-coach Nico Zijp, eerst een nadere uitleg.

[…] ook Zijp weet, zelfs uit eigen ervaring, dat er steeds meer vraagtekens worden gezet bij hoe meldingen en klachten afgehandeld worden bij DG/KNGU en dat dit één van de zere plekken is om de vinger op te leggen.

Op 10 juni 2020 had GymPOWER Zijp om een update gevraagd naar aanleiding van de radio-uitzending van NOS Langs de Lijn over het einde van de memorabele sportcarrière op zeventienjarige leeftijd van oud-topturnster Stasja Köhler in 1996 memoreerde. Köhler die met haar vroegere turnmaatje Simone Heitinga in 2013 het onthullende boek ‘De Onvrije Oefening’ publiceerde over de misstanden in de gymsportwereld die ze aan den lijve hadden ondervonden, verklaarde dat ze zich nog steeds niet serieus genomen voelt door de bond omdat er nog steeds niets gebeurde met hun klachten en meldingen en de misstanden niet zijn aangepakt. Hierna legde de beschuldigde trainer in kwestie, oud-bondscoach Gerrit Beltman, openlijk een bekentenis af waarbij hij ook aangaf dat er ook anderen zijn, trainers van Team NL, die zich schuldig maakten aan dezelfde misstanden en dat die telkens de dans ontsprongen hebben. Hierna werden vele verklaringen en meldingen gedaan over de trainingspraktijken in Nederland. Vandaar dat GymPOWER in een vervolg-interview met Zijp verder inging op de veiligheid van het sportklimaat in de turnsport, wat volgens hem al jaren van grote betekenis is voor hem na een ommekeer in zijn denken en handelen als trainer/coach. Zijp is naast hoofdtrainer van Flik-Flak in Den Bosch ook coördinator van RTC Topturnen Zuid en op verzoek van DG/KNGU voorlopig geen Oranje-coach meer, met één turnster uit de KNGU-selectie onder zijn hoede.

Zijp had in dat eerdere interview met GymPOWER op 10 juni 2020 gezegd dat hij als trainer wel positieve ontwikkelingen zag in het KNGU-beleid rond het veilig sportklimaat, maar dat het tijd zou kosten om de gymsportcultuur als geheel te veranderen. Clubs en trainers werden in opdracht van DG/KNGU constant bevraagd door diverse externe bureaus die alle informatie moesten aanleveren met betrekking tot een veilig sportklimaat: “Steeds weer al die VOG-verklaringen overleggen, van alles. Met NMC Bright hebben we veel auditgesprekken gehad als trainers en ook diverse andere bureaus zijn steeds maar op zoek zijn naar hoe het er voor staat met het veilig sporten en trainen in de praktijk. Om die omschakeling te kunnen maken, kost een aantal jaren van je coachingspraktijk. (…) Met de nieuwe Olympische cyclus zitten we nu ook weer in een nieuwe structuur, veilig sportklimaat komt daarin ook steeds terug en staat voortdurend op de agenda, anders doe je ook niet mee en krijg je niks meer gedaan. Als je niet meer langs de ballotagecommissies van de externe bureaus komt, dan krijg je geen medewerking. Vroeger stond presteren op één en nu dit.” Toen bleek dat er voor geleidelijke wijziging van de gymsportcultuur geen tijd meer was, vanwege de lawine aan reacties die om directe maatregelen vroegen, was GymPOWER benieuwd naar hoe Zijp er na die laatste ontwikkelingen tegenover stond. Nog niet wetende waartoe de KNGU zou besluiten.

Wat dit me nu zegt, is dat de wonden die toen zijn geslagen nog heel vers zijn en veel zorg nodig hebben en dat dit het signaal moet zijn om als turngemeenschap nog meer te moeten nadenken over hoe we dit soort dingen kunnen voorkomen, want de nasleep blijkt wel heel erg lang te zijn, en terecht.” 

Zijp zei verbaasd te zijn over wat DG/KNGU naast de lopende onderzoeken zolang naliet te doen. Volgens hem is het makkelijk te duiden waarom er al dertig jaar turnsters uitstromen met problemen en dat schijnbaar nog steeds doen, ondanks de goede bedoelingen van de huidige KNGU-bestuurders, totdat daar de juiste aandacht voor komt.Zijp: “Wat dit me nu zegt, is dat de wonden die toen zijn geslagen nog heel vers zijn en veel zorg nodig hebben en dat dit het signaal moet zijn om als turngemeenschap nog meer te moeten nadenken over hoe we dit soort dingen kunnen voorkomen, want de nasleep blijkt wel heel erg lang te zijn, en terecht.” Volgens Zijp moet al het mogelijke nu worden ingezet om dit soort zaken preventief in de toekomst te voorkomen. Daarvoor moet iedereen elkaar eerlijk in de ogen kijken, volgens de trainer van een turnster in de KNGU-selectie. Zijp: “Oprechtheid begint bijvoorbeeld bij het verhaal van Sanne Wevers. Als je de dubbele bodem even wegdenkt en begrijpt hoe zij in haar emotie zit omdat het haar vader betreft, herken ik de oprechtheid die ik altijd bij Sanne en haar zus Lieke heb gezien.” De vraag is volgens Zijp of de zussen vanuit hun situatie het geheel helemaal kunnen overzien.

Wat daarbij speelt is wellicht welke trainers een verleden hebben dat ze wilden wijzigen, zoals Zijp eerder bij GymPOWER aangaf en ook in De Limburger. Het zou van grote waarde zijn als trainers die alles hebben meegemaakt nu zouden bijdragen aan een uitleg hoe het anders kan. Heeft ook een criminoloog bevestigd die hierover met GymPOWER van gedachten wisselde. Is het niet zo dat stilzwijgen de polariteit verscherpt? Zijp: “Ja, dat klopt. Als je het daarover gaat hebben, dan vind ik het nog niet eens zozeer aan de coaches om dat te doen – dat willen mensen vaak graag, dat ‘Barbertje moet hangen’, dat er een dader aangewezen wordt – maar dan kunnen er mensen op de turnvloer het slachtoffer worden. Ik ben ook één van hen geweest, maar heb zelf ook meldingen gedaan, minstens vijf in het verleden. Ik hoef maar terug te gaan naar de situatie rond Anaheim, het echec waar we met de Nederlandse damesploeg wel even de Olympische Spelen zouden halen, maar na het zilver op de EK in Patras in 2002, iedereen een jaar later zo ontzettend gebrouilleerd met elkaar was…dat het een grote mislukking werd. Hierop kwam het rapport Ben Verkerke uit. Daar staan aanbevelingen in die destijds werden gedaan en als je die nu zou opvolgen, na al die jaren, zeventien jaar geleden is het al, zou het nog steeds een supertoolkit zijn voor een bond, coaches en iedereen om dit soort dingen te voorkomen.”

De meeste verhalen die je nu hoort, komen uit de tijd dat het echt in de doofpot werd gedaan. Dat was in 2003 een heel duur rapport toen, van €40,000,- en meer. Ben Verkerke had alles en iedereen afgestruind, het rapport ingeleverd en er is gewoon niets mee gedaan. Veel verhalen komen nog uit die tijd en dit is een nieuwe kans voor de KNGU, voor Marieke van der Plas en Mark Meijer om te zien of zij er wel iets aan kunnen veranderen omdat het nieuwe mensen zijn.”

Volgens Nico Zijp kan het nadeel zijn van het handelen van de KNGU, ondanks dat ze toch heel veel hebben gedaan om het sportklimaat te verbeteren, de storm van het verleden toch niet is gaan liggen. Zijp: “Ik heb het nu even over 2003, toen Vincent Wevers, die nu ook erg aan de schandpaal wordt genageld, ook al actief was en ook één van hen, hadden ze al dat soort mannen die dat soort dingen aan het doen waren op het matje kunnen roepen en zeggen ‘Jongens, dit is het rapport. We gaan het er over hebben hoe we daar actie op willen ondernemen. Uit die periode komt wel 80% van de verhalen. Mensen die er nu pas zitten, dat geldt bijvoorbeeld voor een Marieke van der Plas en ook voor Mark Meijer, kun je eigenlijk weinig kwalijk nemen. Mark en Marieke zitten er ongeveer drie jaar en die hebben die problematiek niet meegemaakt. Ze hebben er niets van meegekregen.” Ja, niemand zal zeggen dat zij de oorzaak zijn van wat er is gebeurd. Maar moet je in een organisatie niet op een gegeven moment dingen oppakken? In de media valt af en toe het woord ‘doofpotcultuur’, en wij weten uit onze eigen verslaggevingspraktijk dat er klachtenprocedures zijn gedaan, dingen die echt niet zijn afgehandeld of opgepakt. Minstens kun je nu toch zeggen, laten we dat eens gaan doen. Zijp: “Ja, dat moet echt! Dit is voor hen, voor Marieke en Mark, omdat ze nieuwe mensen zijn, weer een nieuwe kans om te kijken of ze wel dingen kunnen veranderen. Waarschijnlijk bedoel je bijvoorbeeld het rapport van SV Pax vorig jaar waar na een onderzoek door het Instituut Sportrechtspraak vier incidenten van grensoverschrijdend gedrag vastgesteld zijn, volgens Marieke tegen Trouw

GymPOWER heeft in haar twaalfjarig bestaan honderden van dit soort meldingen, verklaringen en bewijsstukken onder ogen gekregen, van lang vòòr en ook na 2013, en niet alleen uit het topturnen, ook uit andere gymsporten onder de vleugels van DG/KNGU. Zijp: “Vanaf de tijd dat Marieke en Mark in dienst zijn getreden, weet ik er niet meer dan twee, waarvan SV Pax er eentje is. Mark Meijer kwam twee jaar geleden bij ons in het platform. Zijn voorganger Hans Gootjes had destijds met bondscoach Gerben Wiersma dat gerealiseerd om een overlegorgaan te hebben met alle trainers die turnsters en turners hebben in de Oranjeselecties. Toen Mark nieuw was aangesteld, werd hij bij de eerstvolgende vergadering van dat platform geïntroduceerd en maakte toen hij even aan het woord kwam het statement ‘Wat voor mij het allerbelangrijkst, mijn speerpunt is, is het veilig sportklimaat verbeteren’. Marieke deed dat ook. Ik vind dat je mensen dan het voordeel van de twijfel moet geven, omdat ze er zelf mee kwamen. En inmiddels worden we van de ene commissie naar het andere bureau gestuurd. NMC Bright is nog niet binnen of de volgende staat alweer op de stoep om allerlei vinkjes te zetten om het sportklimaat te monitoren. Er zijn aanpassingen gedaan op het ‘Open deur-beleid’ en noem maar op. Dat vind ik toch goede ontwikkelingen. De meeste verhalen die je nu hoort, komen uit de tijd dat het echt in de doofpot werd gedaan. Dat was in 2003 een heel duur rapport toen, van €40,000,- en meer. Ben Verkerke had alles en iedereen afgestruind, het rapport ingeleverd en er is gewoon niets mee gedaan. Veel verhalen komen nog uit die tijd en dit is een nieuwe kans voor de KNGU, voor Marieke en Mark om te zien of zij er wel iets aan kunnen veranderen omdat het nieuwe mensen zijn.”

“De mensen die ik uit Beekbergen ken, zijn geen slechte mensen. Soms heb je iemand tegenover je die verbitterd is en van daaruit dingen roepen, maar zo ken ik ze niet. Gister bereikte mij ook een bericht dat Patrick Kiens Eythora zo onder druk zou hebben gezet dat als zij hem zou verlinken, hij zou gaan zorgen dat ze nergens meer in de sport aan het werk kwam en ook geen rollen meer krijgt in de theaterwereld… Ik kan me daar niets bij voorstellen!”

Toch komen er nu verhalen naar buiten waarin bijvoorbeeld nu iemand contact opnam met de KNGU om een melding te doen en te horen kreeg dat de bond zich eerst ging richten op het Olympisch traject. Dat is toch niet zorgvuldig of begripvol te noemen, is dan de reactie van een leek. Zijp begrijpt dat, maar kan zich niet voorstellen dat dat met opzet is gezegd of dat de context niet anders was. Zijp: “Dat verhaal heb ik ook gehoord. Maar is dat geverifieerd? Of ik ben te naïef, dat kan ook. Maar ik kan me daarbij menselijk gezien niets bij voorstellen. De mensen die ik uit Beekbergen ken, zijn geen slechte mensen. Soms heb je iemand tegenover je die verbitterd is en van daaruit dingen roepen, maar zo ken ik ze niet. Gister bereikte mij een bericht dat Patrick Kiens Eythora zo onder druk zou hebben gezet, dat als zij hem zou verlinken hij zou gaan zorgen dat ze nergens meer in de sport aan het werk kwam en ook geen rollen meer krijgt in de theaterwereld … Ik kan me daar niets bij voorstellen!” [Ter verduidelijking en voor hoor en wederhoor bij deze uitspraak van Zijp – die het bericht afdeed als een onzinnig verhaal – het volgende. Oranjecoach Kiens heeft als voormalig musical-artiest en huidig agent een groot netwerk  in de theaterwereld. Kiens is de enige van de KNGU-trainersstaf die tot nu toe geen stap opzij heeft hoeven zetten van zijn club/werkgever SV Pax. Hij is geen verdachte in het onderzoek benadrukte DG/KNG, die aangaf het gesprek nogmaals te zullen aangaan met SV Pax om ze op andere gedachten te brengen. Eythora Thorsdottir, die studeert aan de Lucia Marthas Performing Arts Academie in Amsterdam, heeft zelf, – Kiens heeft niet naar de pers toe willen reageren -, in diverse openbare verklaringen in de media laten weten dat ze geen grensoverschrijdend gedrag en misbruik bij Kiens heeft ervaren, onder wiens leiding zij van kinds af aan traint. Ze benadrukt de goede band dat ze met hem heeft en geeft aan zelf het belangrijk te vinden dat ze in haar traject naar de Olympische Spelen de trainingen onder zijn leiding gewoon kan blijven trainen-RedGP]

Alhoewel Zijp er vanuit gaat dat er al veel veranderd is en er gewerkt wordt aan een veiliger sportklimaat, beseft ook hij dat het ook anders in elkaar zitten dan op het eerste gezicht gedacht. Mensen kunnen in de omgang heel aimabel zijn, maar in een bepaalde machtsstructuur of hiërarchie anders optreden. Grensoverschrijdend gedrag en intimidatie kunnen immers juist ook schuilen en verbloemd worden in schijnbare hartelijkheid, verraderlijke vriendelijkheid en veel geknuffel, zoals in de recente, hartverscheurende rechtszaak tegen sportarts Larry N. in de Amerikaanse gymsportwereld – zoals verfilmd in de Netflix-serie ‘Athlete A’ (“A docu about 30 years in which 500 young gymnasts being abused and silenced, while USA Gymnastics Federation was complicit”) alsook bij andere ontmaskerde pedofielen en ‘loverboys’ het geval blijkt. Tot voor kort is het duidelijk dat de cultuur binnen het bondsbureau van DG/KNGU er niet één was van transparantie, feiten onder ogen zien of dingen oppakken. Daar zou het ook aan kunnen liggen dat misstanden zich konden uitbreiden als een olievlek. Trainer Zijp is echter van mening dat hij dichtbij het vuur zit en zelf kon ervaren dat topsportmanager Meijer en directeur Van der Plas gemeend aankondigden het veilig sportklimaat  te gaan verbeteren. Het gaat om de structuur, niet om de personen. Zijp: “Ik vind dat Mark Meijer dat echt aan het waarmaken was. Maar in de periodes ervoor is er echt te weinig gebeurd, gezien het feit dat nu nog steeds die wonden zo vers zijn blijkbaar. Dan heb je als bond de signalen niet opgepakt en ook niet je best gedaan om dit te voorkomen. Het spijt me voor de mensen, maar dat is de enige conclusie die je hieruit kan trekken.” 

“De geïmporteerde trainingsmethode op Papendal werd een soort richtpunt voor Nederlandse coaches die de ambitie, de passie en de drive hadden om turnsters zo goed mogelijk op te leiden voor het allerhoogste internationale niveau van de sport. Na die generatie werd het door de Nederlandse coaches overgenomen die dat hebben voortgezet. Eerst door Hans van Zetten, als bondscoach toen, van wie ik nog wel geloof dat hij dat oprecht deed met de beste bedoelingen en het ook nog niet de vorm had waar we nu tegenaan zijn gelopen, als verlenging van de buitenlandse cultuur die in Nederland eigenlijk helemaal niet wenselijk is.

Als je dan een cultuuromslag wil bereiken in de Nederlandse gymsportwereld, dan kunnen bondsbestuurders hierin het voorbeeld zijn en laten zien wat ze doen, zodat mensen ervaren ‘Oh, er wordt nu iets aan gedaan’, of in elk geval de intentie herkennen om het op te lossen. Zijp beaamt dat: “Hoe makkelijk is dat?”  Dit is immers geen theoretisch of wetenschappelijk verhaal. Het gaat over mensen tegenover mensen. Zijp heeft in de turnzaal in Den Bosch de Universele Panathlon-verklaring over de rechten van het sportende kind levensgroot aan de muur hangen. De NOC*NSF en DG/KNGU hebben die Panathlon-verklaring eind 2012 ook ondertekend. Wie heeft dat nog meer in Nederland als baken aan de muur hangen? Het lijkt erop dat rechten van sporters niet leven in de gymsportcultuur. Zijp: ”Blijkbaar ben ik de enige die dat heeft hangen. Ik ben het nergens anders tegengekomen in Nederland. In België wel een paar keer, hoewel het sportklimaat daar ook niet veel beter blijkt te zijn. Maar zoals ik ook in De Limburger zei, het heeft drie decennia geduurd… Als je gaat redeneren waar het begonnen is, waren de eerste tekenen van repressie op turnsters te zien op Papendal, toen de Eva Bartha’s en de Albert Azaryan’s werden ingevlogen om de Nederlandse coaches te laten zien en de Nederlandse gymnasten en ouders te overtuigen, dat het op die manier moest als je iets wilde bereiken in deze sport.”

GymPOWER heeft zelf ook directe ervaringen dat klachten eenzijdig worden afgehandeld bij de KNGU zonder mogelijkheid tot hoor bij wederhoor en ook geen beroep. Als dat het voorbeeld is, wil je niet weten wat sporters en ouders moeten doorstaan, die daarmee te maken krijgen. Zijp: “Daar noem je echt de makke. Daar is iedereen tegenaan gelopen. Dat is altijd zo, op het moment dat je iemand in een bepaalde functie zet en diegene is daar niet capabel genoeg voor, dan krijg je dit soort excessen. Laat staan inderdaad het probleem dat sporters daarmee hebben. Het spijt me, ik wil het hier niet per se over namen hebben, maar als je namens het bondsbureau of namens het bestuur dingen moet uitvoeren vanuit je functie, dan ben je daar wel verantwoordelijk voor, ook al zijn de bondsbestuurders zelf eindverantwoordelijk. Maar onze bond blinkt er niet in uit om mensen op hun verantwoordelijkheden te wijzen en daar ook daadwerkelijk iets mee te doen. Ik zeg niet dat je per se mensen moet ontslaan, maar minstens moet je daar mensen op aanspreken. Het is jammer dat dan in ieder geval naar de buitenwereld toe lijkt, alsof zij bijna niks aan het doen zijn. In ieder geval niet de problemen aan het oplossen zijn. Want dat blijkt uit de praktijk.”

“[…] dat is de route die we hebben gelopen en dat minstens drie decennia volgehouden en zoals ik ook in de krant liet optekenen, dat kan ook nog generaties duren voordat dat weggeëbd is. Ik zie mensen van goede wil, ik merk het ook fysiek in de praktijk, we worden op de hoogte gehouden van de ene videochat van een bureau tot de andere videochat van de volgende. Dan moeten we weer documenten aanpassen, dus de wil is er, maar de praktische invulling, daar gaat het nu om. Dat is nu de crux, de praktische invulling van wat we eigenlijk met z’n allen willen.”

Volgens Zijp is daar  in Nederland de kiem gelegd waarbij een externe ‘Oost-Europese’ cultuur in de Nederlandse werd binnen gehaald. Sommigen, waaronder directeur Van der Plas van DG/KNGU, wijzen als internationale kiem naar het Roemenië van Nadia Comaneci onder leiding van Béla en Márta Károlyi, de latere bondscoaches van de V.S. die de scepter zwaaiden in de periode van dertig jaar waarin dokter Larry N. zijn gang kon gaan -. Zijp: “De geïmporteerde trainingsmethode op Papendal werd een soort richtpunt voor Nederlandse coaches die de ambitie, de passie en de drive hadden om turnsters zo goed mogelijk op te leiden voor het allerhoogste internationale niveau van de sport. Na die generatie werd het door de Nederlandse coaches overgenomen die dat hebben voortgezet. Eerst door Hans van Zetten, als bondscoach toen, van wie ik nog wel geloof dat hij dat oprecht deed met de beste bedoelingen en het ook nog niet de vorm had waar we nu tegenaan zijn gelopen, als verlenging van de buitenlandse cultuur die in Nederland eigenlijk helemaal niet wenselijk is.” Een uitleg, bijna excuusje dat we al in tien jaar sportinterviews GymPOWER horen, dat het daaraan te wijten is. De schuld bij Oost-Europa leggen voor misstanden in Nederland… We zijn hier toch echt zelf bij of we daar in meegaan of dat we een eigen trainingsmethode ontwikkelen om op een veilige manier gymsporters op te leiden.

Over dat vervolg, hoe ze het zelf opgepakt en geleerd hebben, werd door trainers/coaches nauwelijks gesproken en daar lopen we nu tegenaan. Waar begint de keus om het anders te willen doen? Niemand weet hoe het eraan toegaat in de turnhallen in Nederland en de films die erover zijn verschenen helpen ook niet echt bij dat beeld. Zijp: “Maar dat is de route die we hebben gelopen en dat minstens drie decennia volgehouden en zoals ik ook in de krant liet optekenen, dat kan ook nog generaties duren voordat dat weggeëbd is. Ik zie mensen van goede wil, ik merk het ook fysiek in de praktijk, we worden op de hoogte gehouden van de ene videochat van een bureau tot de andere videochat van de volgende. Dan moeten we weer documenten aanpassen, dus de wil is er, maar de praktische invulling, daar gaat het nu om. Dat is nu de crux, de praktische invulling van wat we eigenlijk met z’n allen willen.” Zijp voegt daar nog graag aan toe dat het daarbij ook niet wenselijk is, dat zoals bijvoorbeeld in de zorg, fysiotherapie of psychiatrie, twee derde van de tijd besteed moet worden aan administreren en nog maar één derde van de tijd aan de corebusiness van de trainer: het trainen van turnsters. Zijp: “Dus de kunst is nu om een balans te vinden tussen wat we in theorie graag willen en wat we in de praktijk uitvoeren, zonder dat dat het proces van de positieve ontwikkeling verstoort, zoals het ontwikkelen van een hoger niveau in het land. Die spagaat lijkt me best lastig. Hierin heb ik zelf al veel voorzetten gegeven hoe de bond dat zou kunnen doen.”

“Als je alleen al monitort hoeveel mensen er gefrustreerd zijn afgehaakt, dan heb je direct inzicht op waar je moet ingrijpen. Als je daar geen toetsing op zet…[…] kom je daar niet achter. Wat er nu gebeurt, is eigenlijk dat de uitstroom tien, twintig jaar later wordt getoetst, in sommige gevallen zelfs dertig. De kunst is om het simpel te houden en effectief, in plaats van allerlei toetsingskaders erop los laten, met een heleboel verschillende verantwoordelijkheden… want ook dat weer: Het moet niet de bedoeling zijn dat er weer twee, drie mensen tussenin gaan zitten die er weer een mooie job aan over houden die dat weer zelf gaan monitoren.

Al geruime tijd roept Zijp om een monitor op elke sporter die stopt. Het is van belang te weten waarom een sporter stopt. Zijp: “Dat moet je niet als bond zelf doen. Daar moet een onafhankelijk iemand op staan, zoals Marjan Olfers.” Over wie bij een interview met terugtredend coach Wolther Kooistra van TurnZ Amsterdam Gymnastics in het Parool werd opgemerkt: [CITAAT] ‘Daarom is het nu tijd om dit samen met alle sporters, ex-sporters, trainers, bestuurders en ouders verder aan te pakken. Het onafhankelijk onderzoek door het ministerie van VWS onder aanvoering van bijzonder hoogleraar sport en recht Marjan Olfers moet de leiding kunnen nemen om alle geledingen van de KNGU, hun topsportbeleid en de uitwerking daarvan intensief door te lichten.’ [Einde citaat] De Bossche trainer herinnert zich ook nog goed de woorden van een voorzitter van een club in Echt, destijds RABO-bankdirecteur die zei: “Aan de uitstroom toets je de kwaliteit van je bedrijf.” Zijp denkt daarbij zowel aan coaches als turnsters, bij wie je kunt toetsen hoe je organisatie ervoor heeft gestaan. Zijp: “Als je alleen al monitort hoeveel mensen er gefrustreerd zijn afgehaakt, dan heb je direct inzicht op waar je moet ingrijpen. Als je daar geen toetsing op zet…” Zijp bedoelt daarmee geenszins dat het een papieren tijger moet worden, waarin het bij de turnsport alleen maar om registreren gaat. Wel kan het volgens de trainer een veelzeggend beeld geven over hoe het binnen een organisatie als de KNGU heeft gewerkt.

Als je bij YouTube tot drie keer toe auteursrechten schendt met een geüploade video, dan word je kanaal definitief opgeheven en ben je al je beeldmateriaal kwijt. Er is geen middenweg. Zo ernstig neemt dat bedrijf het op dat er zoveel klachten zijn over je handelen en zo drastisch moet er opgetreden worden om het schenden van andermans rechten een halte toe te roepen. Het gaat hier dan om schadeclaims van miljoenen naar aanleiding van het overtreden van auteursrechten, maar ook als sportbond zou je ernstige klachten over misstanden binnen de bond waarbij mensenrechten in het gedrang komen even serieus moeten nemen. Zijp: “Daarom moet je die uitstroom ook onafhankelijk laten toetsen. Als de uitstroom negatief is, weet je genoeg. Als het drie keer achter elkaar negatief is, met een aantal klachten, dan weet je dat er iets moet gebeuren. Maar zolang je de uitstroom niet toetst, kom je daar niet achter. Wat er nu gebeurt, is eigenlijk dat de uitstroom tien, twintig jaar later wordt getoetst, in sommige gevallen zelfs dertig. De kunst is om het simpel te houden en effectief, in plaats van allerlei toetsingskaders erop los laten, met een heleboel verschillende verantwoordelijkheden… want ook dat weer: Het moet niet de bedoeling zijn dat er weer twee, drie mensen tussenin gaan zitten die er weer een mooie job aan over houden die dat weer zelf gaan monitoren. Als directeur zou je de vertrouwenscontactpersoon of wie dan ook op het bondsbureau die die functie en taak heeft, de opdracht om Marietje en haar ouders te bellen die gestopt is bij… – noem maar een trainer, club of gymsport – en er een kort gesprekje mee te doen, om de reden van uitstroom te achterhalen. Elk antwoord kan een legitieme zijn: ‘Mijn dochter kreeg een andere interesse en heeft een leuke tijd gehad’ of een problematischere: ‘Mijn dochter had altijd hetzelfde gezeik en we zijn er helemaal klaar mee’, maar dan heb je in beide gevallen direct zicht op de kwaliteit van je praktijk.

De afgelopen dertig jaar hebben we teveel mensen gehad die geen ambassadeur konden zijn voor de sport […]Als je met die verhalen naar buiten komt, kom je bij je vrienden, bij je familie, spreek je mensen daarbuiten en dan heeft iedereen het er alleen maar over wat voor ‘klote-sport’ het is […] Het moet zelfs een maatschappelijke discussie zijn […] dat je als gymnastiekbond je excuses moet aanbieden […]. Ook de groep vòòr de verjaringstermijn moet je heel, heel erg zorgvuldig en oprecht spijt betuigen. Dat dat echt de zwartste periode uit je turnhistorie is…Ergens moet er dan een streep onder, en naar de toekomst kijken, want dit mag gewoon nooit meer gebeuren. Als je blijft hangen in het verleden, ontwikkel je ook niets nieuws.”

Er is wel één maar… Welke turnster die thuis al niets verteld heeft over hoe het er tijdens de trainingen aan toeging, gaat openheid geven bij zo’n gesprek? En hoe maak je objectief onderscheid tussen ervaringen van een minderjarige en inzichten van de ouders tegenover en de concrete feiten en omstandigheden? Zijp is voor dit risico niet bang: “Hier zijn hele goede gesprekstechnieken voor. Voorwaarde is dat je dat doet als professional, als specialist. Dan heb je feilloos in de gaten of het antwoord strookt met wat bijvoorbeeld moeder zegt of een club. Ik had het net over de vertrouwenscontactpersoon van de KNGU, Henriët van der Weg. Met wat ik nu allemaal weet en ken van haar, is zij daar niet geschikt voor en capabel, ongeacht of ik haar wel of geen aardige vrouw vindt of zo. Er zijn echt voldoende goede specialisten die dat zouden kunnen doen. Zelfs ik zou dat nog kunnen doen. Bij mij was 90% of zelfs wel meer van de uitstroom de laatste tijd positief. Er zijn echt wel mensen die dat kunnen en er professional genoeg voor zijn. Als je een goede pedagogische achtergrond hebt, gecombineerd met kennis van sport en van de mechanismes van de sportwereld, kun je dat prima. Maar ja, misschien moet je één bondscoach ontslaan en zo’n iemand benoemen.

Uiteindelijk”, zegt Zijp en heeft dit graag zo opgetekend, “We moeten zorgen dat we ambassadeurs krijgen voor de sport! Hoe doe je dat? Door een positieve uitstroom. Dan gaat de bond ook groeien en komen er meer leden… Het is echt zo simpel als één en één twee is. De afgelopen dertig jaar hebben we teveel mensen gehad die geen ambassadeur konden zijn voor de sport. Dat kun je je toch wel voorstellen…Als je met die verhalen naar buiten komt, kom je bij je vrienden, bij je familie, spreek je mensen daarbuiten en dan heeft iedereen het er alleen maar over wat voor ‘klote-sport’ het is. Iedereen heeft het over moeilijk, moeilijk, moeilijk. Maar het is helemaal niet moeilijk.” Zelfs Epke Zonderland heeft in een interview met de ANP gezegd dat hij er vroeger niet over dacht om zijn dochter te laten turnen, omdat hij het het regiem vroeger bij de turnsters te streng en te heftig vond. Zoals je thuis je huishouden zou voeren: als je meer weet moet je er naar handelen!  Zijp: “Exact! Honderd procent mee eens. En dat is wat in het verleden helaas niet (goed genoeg) gelukt is.” Maar dan kun je ook niet zeggen dat je in het te starten onderzoek niet meeneemt wat voor 2012 is gebeurd…

We moeten zorgen dat we ambassadeurs krijgen voor de sport! Hoe doe je dat? Door een positieve uitstroom. Dan gaat de bond ook groeien en komen er meer leden… Het is echt zo simpel als één en één twee is. De afgelopen dertig jaar hebben we teveel mensen gehad die geen ambassadeur konden zijn voor de sport. Dat kun je je toch wel voorstellen…Als je met die verhalen naar buiten komt, kom je bij je vrienden, bij je familie, spreek je mensen daarbuiten en dan heeft iedereen het er alleen maar over wat voor ‘klote-sport’ het is. Iedereen heeft het over moeilijk, moeilijk, moeilijk. Maar het is helemaal niet moeilijk.”

Zijp: ”Tja, dat heeft met die verjaringstermijn te maken… Waar zou je moeten beginnen? Juridisch gezien is dat makkelijk, je moet je houden aan de verjaringstermijnen, ik geloof dat het staat op twaalf à vijftien jaar, dan snap ik waarom het nu naar buiten komt… Dan kun je nu niet anders, maar dat vind ik wel heel hard nodig. Dat moet onbeperkt blijven, dat moet zelfs een maatschappelijke discussie zijn – net als bijvoorbeeld met de slavernij of zwarte piet, et cetera, waarbij regeringen worden gedwongen om hun excuses aan te bieden over zaken die honderden jaren geleden zijn gebeurd -, om dat als gymnastiekbond ook te doen. Ook de groep vòòr de verjaringstermijn moet je heel, heel erg zorgvuldig en oprecht spijt betuigen. Dat dat echt de zwartste periode uit je turnhistorie is…Je kunt wel in drieëntwintig verschillende verschijningsvormen, jaar in jaar uit blijven doen. Ergens moet er dan een streep onder, en naar de toekomst kijken, want dit mag gewoon nooit meer gebeuren. Als je blijft hangen in het verleden, ontwikkel je ook niets nieuws.” Voorafgaande aan de persconferentie zei Zijp toen benieuwd te zijn naar wat DG/KNGU ging mededelen en vooral doen: “Ik ben echt benieuwd, maar ik maak me er wel zorgen om! Onderzoek alles en behoud het goede…

“Jullie hebben het waarschijnlijk ook gevolgd, de discussie  Misbruik is nog steeds aanwezig in sektarische turnwereld’ bij het NOS Langs de Lijn Sportforum met Barbara Barend, Edwin Cornelisse en John Volkers die zegt echt wat het allerbeste zou zijn: een onderzoekscommissie met waarheidsvinding.” Iets waar Volkers in een artikel van 2013 al om vroeg. “Dat geldt nog steeds en als je echt schoon schip wil maken, moet je die instellen. Elke coach oproepen, drie mensen voor je, openbaar gemaakt of niet, dat moet er komen een commissie voor waarheidsvinding. We willen allemaal weten wat er nou precies is gebeurd. Laat iedereen zich maar verantwoorden over wat er is gebeurd. Dat lukt ook bij de commissie die de moskeeën onderzocht…Laat het maar gebeuren. Want als je dat doet, heb je ook het krachtigste instrument om het voor de publieke opinie voor eens en voor altijd af te ronden. Zodat het ook genoegdoening geeft voor iedereen waarmee wat is gebeurd. Laat Marc de Wit daar maar verschijnen, laat Nico Zijp daar maar verschijnen, laat wie dan ook over wie meldingen is gedaan daar verschijnen en laat ze vertellen wat er aan de hand was, wat er gebeurd is, wat ze gedaan hebben en waarom. Gewoon op een kantoortje in het bondsbureau in Beekbergen kan dat en laat iedereen langs komen. Dat zou een mooi voorstel voor die persconferentie zijn of wanneer dan ook. Wat dat betreft, sluit ik me helemaal aan bij Volkers: ‘Stel een onafhankelijke commissie in voor waarheidsvinding over de KNGU!’

Artikel © GymPOWER | Credits: tekst en foto Panathlon-verklaring © Therry da Silva, journalist | cover persfoto archief © GymPOWER van fotograaf © Mariska Werring: briefing bondscoach Gerben Wiersma met turnsters en trainersstaf Team NL Turnen Dames, helemaal rechts Nico Zijp | interview, edit en beeldcitaten video/podcast © Casper Beijn, journalist, met ook persfoto’s archief © GymPOWER van fotograaf © Maurice Smeets

Sportredactie GymPOWER

Sportredactie GymPOWER

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.