Laatste KNGU-update werpt geen nieuw licht op de crisis in de gymsportwereld

Laatste KNGU-update werpt geen nieuw licht op de crisis in de gymsportwereld
Beeldcitaat FB © De Wasstraat van de Gymsport

PAPENDAL/BEEKBERGEN – Op 29 september 2020 nodigde Dutch Gymnastics/KNGU (DG/KNGU) voor de derde achtereenvolgende keer de pers uit in Papendal, waar de Nederlandse gymnastiekunie, in de personen van directeuren Marieke van der Plas en Mark Meijer – wederom in afwezigheid van bondsbestuursvoorzitter Monique Kempff -, uitleg gaf over haar afgelopen zomer ingezet nieuw ‘driesporenbeleid’. Deze keer geen persconferentie, maar een bijeenkomst met journalisten van enkele media met precies dezelfde setting en insteek als vorige keren, maar die wel live gestreamd werd via de eigen Facebook-nieuwspagina. Door de verscherpte Corona-restricties die die dag ingingen, konden GymPOWER-journalisten er zelf niet bij zijn. Bij deze een analyse van het VGSJ-onderzoekscollectief ‘De Wasstraat van de Gymsport’ bij de feiten en de stellingen van DG/KNGU in deze bijeenkomst, die geen nieuw licht wierpen op de crisis in de gymsportwereld. Weer een longread voor het weekend, maar met dit soort zaken waar er zoveel van afhangt, moet je zelfs in de Corona-crisis de tijd en ruimte voor nemen om alles goed te bestuderen en te begrijpen.

Beeldcitaat Facebook-nieuwspagina © DG/KNGU: Livestream-registratie persbijeenkomst d.d. 29 september 2020 in Papendal

Nu we ons in Nederland bezig moeten houden met de verergerende Corona-crisis, lijkt op de praktijkvloer de prioriteit in aandacht zich te verleggen naar het aanboren van nieuwe mogelijkheden en inkomstenbronnen. Het zijn zware tijden voor amateursportclubs die uitdaging na uitdaging op de kiezen krijgen om alles Corona-proof te maken, zichzelf overeind te houden en de sporters, trainers en supporters gemotiveerd en in beweging. Toch is aan het begin van dit nieuwe seizoen de juiste informatie over de voortgang van onderzoeken en besluiten met betrekking tot de gesignaleerde misstanden en ontgiftiging van de sportcultuur zeer zeker van belang. Want al gaat in de gymsportwereld iedereen gewoon door met wat er gedaan moet worden, feit is en blijft dat niemand kan ontkennen dat er flink wat aan de hand is in de gymsportwereld. Of je nou in de crisis in de gymsportwereld bij de #ikdoenietmeermee-activisten zonder vertrouwen in de afloop behoort of bij de #ikdoewelmee-believers die standvastig blijven geloven in wonderen of bij wie #zonderhashtag het gedoe ver van hun bed aan zich voorbij laat gaan. Er moet nog steeds veel gebeuren om een medicijn en vaccin te vinden voor de zieke gymsportcultuur en daarin heeft iedere betrokkene een taak, rol en stem. Of ze nu nog actief zijn of al jaren vertrokken zijn. Het gymsportvirus blijft kriebelen, wordt al honderdvijftig jaar beaamd: je kunt niet doen of dit allemaal je niks doet. Je keert er ooit een keer terug, al is het met een (klein)kind of een goede vriend.

Analyse en commentaar VGSJ-OC voor GymPOWER Sportmagazine bij de feiten en stellingen van DG/KNGU

Gelijk eind juli 2020 al, toen een onverwachte aardbeving van de grootste amplitude DG/KNGU op haar grondvesten deed schudden, – ingezet door de openlijke bekentenis van oud-bondscoach Gerrit Beltman, een turntrainer/(bonds)coach die de hand boven het hoofd is gehouden door de turnbond terwijl hij al ruim veertig jaar actief zijn sporen achter gelaten heeft in een vergiftigde gymsportcultuur als een soort ‘chef de mission’ en inspirator van een hele generatie collega’s naar wie nu vanwege klachten over hun trainingsmethode en grensoverschrijdend gedrag een tuchtrechtelijk onderzoek is geopend -, toonden vele ervaringsdeskundigen zich sceptisch of er echt iets ging veranderen. Een publicatie in het AD.nl waarbij een slachtoffer van de agressie van Beltman in 1983 getuigt dat de toenmalige turnbond de trainer een hand boven het hoofd hield [zie bovenstaande post], lijkt hen hierin te ondersteunen.

“Ze weten in Beekbergen al heel lang van de problemen: hoe groot, hoe diep en hoe breed de beerput is maar ze hebben er een doofpot van gemaakt en nemen melders niet serieus. Ze komen alleen maar met onderzoeken, workshops en protocollen. Prestaties en medailles in het topturnen betekenen inkomsten voor de bond en die gaan altijd voor, ten koste van de fysieke en mentale gezondheid van mensen en andere gymsporten. De rest wordt ‘geregeld’ zodat het lucratief Olympisch traject voor enkele uitverkorenen altijd kan doorgaan. Het zou een wonder zijn als de KNGU die handelswijze nu wel zou veranderen,” meldden diverse kritische ‘contacten’ aan GymPOWER, maar verbazingwekkend ook openlijk in de media, zoals bijvoorbeeld op AD.nl voormalig turnster en trainster Sophia Steevensz, tevens columniste van DG/KNGU The Connection [zie onderstaande post]. In dat kader is het apart dat twee maanden later deze kritiek zich nog niet laat weerspreken door wat DG/KNGU doet en presenteert.

Tijdens de persbijeenkomst op 29 september 2020 belichtten Van der Plas en Meijer wat er namens of in opdracht van DG/KNGU gedaan is met betrekking tot het doen van meldingen over grensoverschrijdend gedrag alsook de preventie en nazorg voor de slachtoffers daarvan, het wetenschappelijk onderzoek of er een verband zit tussen misstanden en gymsportcultuur èn de maatregelen om het Olympisch traject en topsportprogramma toch te laten doorgaan, samen het zogeheten nieuw driesporenbeleid van DG/KNGU. Aan de twee van de zes trainers Vincent Wevers en Nico Zijp zijn er ordemaatregelen opgelegd door DG/KNGU op advies van het Instituut Sportrechtspraak van NOC*NSF (ISR), doch verschillend toegepast, terwijl beiden (en alle zes) elk op hun manier, een belangrijke rol spelen voor het Nederlandse topsportprogramma. Gerben Wiersma is volgens het NRC na een tijdelijke schorsing weer trainer en mag dat in Nijmegen doen – aan wie hij training mag geven is niet verduidelijkt -, maar zijn taken als bondscoach zijn ingeperkt. Hij coördineert niet langer (alleen) het topsportprogramma c.q. de DG/KNGU-selectie en hem is het kennelijk verboden deze naar buiten toe te vertegenwoordigen. Dit alles heeft DG/KNGU in de laatste (live-)update niet openlijk verduidelijkt.

In het algemeen is niet simpel te verklaren waarom het onderzoek naar de misstanden in de gymsportcultuur en het Olympisch traject in één beleidsplan zijn gebundeld. De update van 29 september 2020 is voor DG/KNGU kennelijk onder andere een reactie op de groep voormalige topturnsters die via de door ruim duizend veelal anonieme supporters ondertekende petitie ‘Stop misbruik in de turnsport’ [zie onderstaande post] aangeven zich, als slachtoffers van de misstanden die ze aan den lijve ondervonden en hen beschadigd heeft, nog steeds niet serieus genomen voelen in hun grieven door de Nederlandse turnbond, alsook een uitleg van wat DG/KNGU zelf voor stappen zet en het verduidelijken van verwarring erover. Ook bij deze persconferentie is veel nog niet gezegd en van de beloofde inclusiviteit wordt o.i. niet veel tastbaar bewijs gegeven. Ondanks beloften is o.i. nog niet zichtbaar hoe het afgenomen vertrouwen in DG/KNGU kan worden teruggewonnen en aan welke handvatten trainers, sporters, ouders en clubbestuurders zich kunnen optrekken om de situatie waar de norm-vervaagde cultuur van hun sport in verkeert, te verbeteren.

1. Zorg en nazorg van slachtoffers misstanden gymsportwereld

Stellingen DG/KNGU
Algemeen directeur Van der Plas vond het met betrekking tot de zorg en nazorg van de slachtoffers van belang het volgende te benadrukken:

  • Niet openlijk zichtbaar maakt DG/KNGU zorg voor slachtoffers belangrijk door het opschalen van de capaciteit om melders, vanaf nu ‘contacten’ genoemd, te horen en door te verwijzen, hen de kans te geven mee te denken in talentontwikkeling en intern te kijken naar het functioneren van de KNGU door de jaren heen.
  • Een positief sportklimaat staat bij veel bonden en de sportkoepel NOC*NSF hoog op de agenda. Sociaal, veilig, inclusief en pedagogisch, woorden die volgens Van der Plas vanzelfsprekend zouden moeten zijn. Hiertoe ondertekende DG/KNGU op 18 september 2020 met veertien andere organisaties (waaronder ook het CSVN van het NOC*NSF) het Amsterdams Sportakkoord en werden in het kader van de Nationale Sportweek van de NOC*NSF #sportdoetietsmetje online-sessies gegeven met tools voor clubs om de kwaliteit van hun sportklimaat te meten. De campagne ‘Blijf je stil of praat je erover’ wordt vanuit het CVSN van de NOC*NSF [zie onderstaande YouTube-video] wordt door DG/KNGU gepromoot ter bevordering van sociale veiligheid en preventie voor alle doelgroepen.
  • DG/KNGU roept het bestuur van alle ruim 950 bij haar aangesloten clubs op leden te vragen zich te melden met ervaringen of zorgen over grensoverschrijdend gedrag, vanuit hun eigen verantwoordelijkheid.

Analyse en commentaar VGSJ-OC voor GymPOWER Sportmagazine

Het lijkt een positief signaal dat de opschaling van de menselijke capaciteit bij DG/KNGU om meldingen te verwerken toeneemt. Het levert echter, naast de vraag of het nodig is als nog niet veel mensen contact opnemen, het gevaar op dat ondeskundige personen met gevoelige informatie te maken krijgen en dat teveel personen onnodig informatie kennen, wat de privacy kan schaden. Het opgeschaald handelen van DG/KNGU is op zich geen bewijs van (meer) zorgvuldigheid en ook geen impuls voor doorbreking van de taboesfeer in de gymsportcultuur, aangezien daarin juist DG/KNGU laat zien niet in de spiegel te willen kijken. Dat de sportbond die in zwaar verkeer verkeert een regionaal akkoord ondertekent, is ook zeker geen garantie dat zij voor een verantwoorde input en output kan zorgen. Dat werd bijvoorbeeld op initiatief van de nu geschorste trainer Nico Zijp van Flik-Flak, samen het NOC*NSF, ook gedaan door DG/KNGU in 2012 met de universele Panathlonverklaring over de rechten van het sportende kind, maar – ook gezien de crisis en de meldingen nu – is daar op de praktijkvloer niet veel van terug te vinden. Wat betreft de oproep van DG/KNGU aan clubbesturen om meer leden te laten melden, zonder dat daaromtrent passende (onafhankelijke en openbare) waarheidsvinding plaatsvindt, kan in de hand werken dat iedereen over iedereen gaat melden, zonder hoor en wederhoor, en dit de belangen die al (soms te) groot zijn verder versterken.

Apart is om te zien en te horen dat DG/KNGU bij monde van haar directie zelf constant aan het woord blijft maar niet helder, duidelijk en concreet benoemt wat er aan de hand is en wat er gebeurd is onder haar verantwoordelijkheid. Waar hebben we het eigenlijk over en wat is de omvang van de problematiek? Al drie persconferenties lang horen de sportliefhebbers wat DG/KNGU er van vindt en hoe DG/KNGU aan het dweilen is, maar wat er allemaal (openlijk) verklaard en gezegd is en het aandeel van DG/KNGU in de misstanden moet elders mondjesmaat, in vaak versleutelde betaalartikelen van landelijke of regionale media en persoonlijke verklaringen van sporters en trainers op eigen social media gezocht worden. Eigenlijk zou je het kunnen zien als dat de slachtoffers wederom de mond gesnoerd wordt door ze niet in de berichtgeving en communicatie van de bond aan het woord te laten, hen nauwelijks tot geen podium te geven om hun ervaringen en wijsheid te delen en worden de meldingen en klachten onder het mom van vertrouwelijkheid onder de pet gehouden. Het kan ook anders.

De nieuwe Vlaamse 1712-campagne ‘Kijk niet weg!’ van de van de sportwereld volledig onafhankelijke multi-hulplijn met professionele hulpverlening voor slachtoffers van misstanden met als ambassadeur voor de gymsportwereld de voormalig Belgische topturnster en Olympiër Aagje Vanwalleghem (32) [zie bovenstaande post] is een goed voorbeeld van wat er ontbreekt in de aanpak van de misstanden bij DG/KNGU en de opvang van slachtoffers: de noodzaak om beide zichtbaar en herkenbaar te maken voor wie gevangen zit in de turnbubbel. Dan gaan wellicht meer mensen praten en nog meer aan het licht komen, maar dat is toch wat DG/KNGU wil: de angst- en zwijgcultuur doorbreken om de onderste steen boven te halen? Dat werkt effectiever om het doofpotmechanisme binnen DG/KNGU uit te schakelen dan een calamiteitenscherm neer te zetten. Niet de veroorzakers of de onderzoekers of de bekende topsporters die altijd al alle kansen hebben gehad zouden centraal in beeld moeten staan nu, maar de ervaringsdeskundigen op de praktijkvloer die gelouterd zijn in het genezings- en verwerkingsproces van misbruik, intimidatie, mishandeling en overlevingsmechanismes à la Stockholmsyndroom . Er zijn ambassadeurs nodig uit elke gymsport en elke groep betrokkenen, van goede wil en met recht van spreken omdat ze weten wat zowel de pijn als het medicijn is en de capaciteit, het lef en de empathie hebben om vrijuit te spreken over eigen ervaringen en verworven inzichten, waarbij het niet om een heksenjacht of verfraaiing van de werkelijkheid moet gaan.

Als DG/KNGU die ambassadeurs niet kan vinden, is dit het moment om daaraan prioriteit te geven. De 1712-campagne in Vlaanderen wordt voor de (gym)sportwereld gepresenteerd als volgt: “De voorbije jaren kwamen verschillende situaties van grensoverschrijdend gedrag en misbruik in de sport- en cultuursector aan het licht. Onderzoekers en hulpverleners weten al langer dat geweld en misbruik er meer voorkomen dan je denkt. Omdat gevoelens van taboe, schuld, schaamte en angst een grote rol spelen, ervaren slachtoffers, plegers en omstaanders vaak barrières om de stap te zetten naar hulpverlening. Daarom roept 1712 op: ‘Kijk niet weg! Een motto die DG/KNGU toevallig ook in haar eerste persconferentie noemde. Vanwalleghem heeft overigens ook in Nederland getraind onder leiding van oud-bondscoach Gerrit Beltman en diens collega Marc de Wit – een turntrainer die tussen 1999 en 2009 diverse keren in opspraak raakte en voor de rechter gedaagd is -. In haar autobiografie Veerkracht die Vanwalleghem in 2016 op het Turngala in Leek o.a. aan Sanne Wevers (29), het Olympisch damesturnteam van Rio 2016, Yuri van Gelder, Renske Endel en Hans van Zetten aanbood, heeft ze haar prestaties in haar turncarrière en de keerzijde van de medaille beschreven, hetgeen ook leerzaam en inspirerend kan zijn voor de slachtoffers van misstanden in de Nederlandse gymsportwereld tot in de huidige generatie en degenen die een kans hebben voor een nieuwe sportcultuur te zorgen.

Mr Pieter van Vollenhoven van Stichting Maatschappij en Veiligheid en het Fonds Slachtofferhulp pleitte in maart 2018 in een interview met Nieuwsuur, als tegenvoorstel op de aanbeveling van een meldplicht in het rapport van de onderzoekscommissie naar seksuele intimidatie en misbruik in de sport onder leiding van oud-minister Klaas de Vries voor een professioneel onafhankelijk meldpunt buiten de sportwereld, waarbij slachtoffers het vertrouwen kunnen hebben om wat hen is overkomen te melden. “(…) Bij sportclubs, amateurclubs met name, zijn er geen mensen die zo’n melding goed kunnen begeleiden. Die zijn daar niet voor opgeleid. En daarnaast kennen veel mensen elkaar bij zo’n club. Als de melding gaat over familie of een kennis, kan iemand het misschien onder de mat schuiven. […] Mijn ervaring is dat niemand op de waarheid zit te wachten. Ik denk ook even aan de situatie van klokkenluiders. Als zo’n melding niet goed terechtkomt, dan kan het totaal mislopen […] Als iemand, een kennis of een ander een bericht verkeerd oppakt, dan gaat het zich ook verschrikkelijk tegen de club keren, bijvoorbeeld omdat het onder de mat zou zijn geschoven. Daarom moet je je bij een onafhankelijke instantie kunnen melden (…)”, aldus Mr Pieter van Vollenhoven

Met zijn betoog benoemt Van Vollenhoven een aspect dat in de angst- en zwijgcultuur in de gymsportwereld een grote rol speelt en waar DG/KNGU nog niet heeft laten weten dit te onderkennen laat staan hier iets aan te kunnen of willen doen. Hoe kun je mensen die in de gymsportwereld actief zijn (geweest) en betrokken zijn (geweest) en/of op de hoogte waren van misstanden en/of mede verantwoordelijk waren voor de beschadigende afhandeling daarvan, nu nog meldingen laten aannemen en medebepalend laten zijn in het proces dat moet leiden tot schoonschip maken en ontgiftiging van de angst- en doofpotcultuur die ze zelf hielpen veroorzaken? Waarom wordt de verantwoording voor het aanpakken van de misstanden door de bond bij de clubs en clubbesturen gelegd en waarom trekt de bond in deze materie waarbij het eigen handelen beoordeeld moet worden de touwtjes naar zich toe terwijl er vele manieren zijn waarbij dat op een onafhankelijke en objectieve manier zou kunnen gebeuren? Zou het imago en de geloofwaardigheid van DG/KNGU en een cultuuromslag niet eerder gediend zijn door alle betrokkenheid en belangen bij de onderzoeken te

Beeldcitaat © Nieuwsuur: Klik op het beeld om naar de website waar je de video kan bekijken.

In hetzelfde artikel van Nieuwsuur wordt ook Prof Mr Marjan Olfers een voorstander van zo’n centraal meldpunt erbij gehaald, maar dan met een andere insteek. [CITAAT] “Zij concludeerde vorig jaar [2017] na een eigen onderzoek dat veel sportclubs meldingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag niet goed oppakken. Volgens haar is de aanpak versnipperd en worden meldingen vaak informeel afgedaan, omdat sportverenigingen een melding het liefst intern oplossen.” [Einde CITAAT].  Bij verder lezen van het artikel op NOS.nl over het eigen onderzoek blijkt dat Mr Olfers samen met collega Anton van Wijk van het bureau Verinorm, – dezelfde twee onderzoekers die nu de opdracht hebben van DG/KNGU of de misstanden voortvloeien uit de gymsportcultuur -, al eind juni 2017 in opdracht van het onderzoeksprogramma Politie en Wetenschap een rapport presenteerden waarbij ze toen, indertijd als wetenschappers van de VU en Bureau Beke, diverse sportclubs, verenigingen en slachtoffers hebben ondervraagd, meldingen binnen de sport van seksueel grensoverschrijdend gedrag (?) en ruim honderd politiedossiers hebben bekeken. Dat onderzoek werd tegelijkertijd gedaan maar stond los van het onderzoek in opdracht van NOC*NSF door de commissie-De Vries dat ook gedaan werd naar seksueel misbruik in de sport.

Beeldcitaat rapport juni 2017 van © Prof Mr Marjan Olfers/VU & Anton van Wijk/Bureau Beke i.o.v.  het onderzoeksprogramma Politie en Wetenschap

Interessant in het kader van de huidige ontwikkelingen in de gymsportwereld-crisis is welke conclusies van Prof Mr Olfers en Van Wijk opgetekend staan in het artikel van research-redacteur van de NOS Ardi Vleugels: [CITAAT] “Hoewel dit rapport geen beeld geeft van de omvang van seksueel grensoverschrijdend gedrag, gaan onderzoekers Marjan Olfers en Anton van Wijk ervan uit dat zulk gedrag ‘regelmatig’ voorkomt. Uit eerdere studies blijkt dat minstens een op de tien sporters onder de achttien ermee te maken krijgt. Maar per jaar worden er landelijk slechts rond de honderd meldingen geregistreerd, blijkt uit het rapport. Afgezet tegen de 4,3 miljoen Nederlanders die lid zijn van een sportclub, is dat zeer weinig. Volgens de onderzoekers komt dat doordat er in het proces van melden te veel ‘afhaakmomenten’ [en loketten] zitten. Zo zijn er meerdere plekken waar iemand naartoe kan, wat het voor slachtoffers onoverzichtelijk maakt. Ze weten ook niet wat er met een melding gebeurt. De meldpunten wisselen onderling weinig informatie uit en verwijzen vaak door, waardoor het risico bestaat dat een melding gaat ‘zweven’.”[Einde CITAAT]. Opvallend in het bijgesloten schema (zie hierboven) over het doel van meldingen is dat er uitgegaan wordt van eenzijdige communicatie, waarbij het slachtoffer meldt en de verschillende organisaties daarop handelen en waarbij ook de sportclub naast de sportbond gelijkwaardig wordt neergezet. Wat er fout gaat  in het proces van meldingen- en klachtbehandeling bij de sportbond zelf als hoogst verantwoordelijke organisatie in de eigen sportwereld en de communicatie met haar sportclubs daarover, is indertijd kennelijk niet bekeken. Zouden de twee onderzoekers nu wel oog daarvoor hebben?

 2. Onderzoeken naar misstanden: ‘De onderste steen boven’

Stellingen DG/KNGU

  • DG/KNGU spreekt vanaf nu over ‘contacten‘ in plaats van ‘melders van misstanden’, – inmiddels 130 in getal -, omdat het volgens DG/KNGU gaat om de verschillende soorten contacten die de vertrouwenscontactpersonen van DG/KNGU of het CVSN hebben en het om een diversiteit aan meldingen, ervaringen of tips gaat met betrekking tot soms dezelfde zaken en ook tot de lopende onderzoeken die in de berichtgeving door elkaar lopen: het ‘tuchtrechtelijk onderzoek’ op grond van individuele meldingen door het Instituut Sportrechtspraak (ISR) van NOC*NSF en het wetenschappelijk onderzoek door juriste en bijzonder hoogleraar sportrecht Prof Mr Marjan Olfers en justitieel onderzoeker Anton van Wijk die samen het onderzoeks- en adviesbureau Verinorm vormen. Het gaat om meer dan honderd beschuldigden in diverse rollen binnen de KNGU en diverse gymsportbonden daarvoor (de KNGV, de NKGB, de KNBG en de KNCGV) in de laatste 35 jaar plus eentje uit de jaren ’70 (ruim veertig jaar terug!). Van het totaal heeft DG/KNGU er 43 meldingen doorverwezen naar het ISR, die tot acht tuchtrechtelijke (voor)onderzoeken is overgaan of waarbij de KNGU zelf aangifte kan doen. Het ISR kan in het belang van het onderzoek en/of de veiligheid van melders de KNGU adviseren een tijdelijke ordemaatregel in te stellen los van de uitkomst van het onderzoek. Op dit moment lopen er acht tuchtrechtelijke (voor)onderzoeken.

  • Het wetenschappelijk onderzoek van Verinorm richt zich op de aard en omvang van grensoverschrijdend gedrag in zowel de breedtesport als de topsport met betrekking tot zowel minderjarigen als volwassenen in alle gymsportdisciplines. Er worden dader- en slachtofferprofielen opgesteld voor alle betrokkenen in de gymsport. Hiervoor worden gegevens van alle contacten en meldingen opgeslagen in het CSMS-volgsysteem van het CVSN van de NOC*NSF die alleen een sportbond, dus in deze DG/KNGU kan raadplegen. Verder wordt een poging gedaan te ontdekken of er een heersende cultuur is die grensoverschrijdend gedrag kan verklaren. Via 17.000 emailadressen is een steekproef bezig voor de breedtesport, semi- en topsport in alle gymsportdisciplines met het verzoek deel te nemen aan het onderzoek. Via een beveiligde link op de KNGU-website kunnen ervaringen worden gedeeld die leiden naar een besloten omgeving binnen Verinorm. Een onafhankelijke begeleidingscommissie is ingesteld om het wetenschappelijk onderzoek nauwgezet te volgen. Uitkomsten van het onderzoek zijn opgeschort van december 2020 tot het eerste kwartaal van 2021 vanwege de omvang van het onderzoek. Het opschorten van dit onderzoek heeft ook gevolgen voor het topsportprogramma in het olympisch traject.
  • Het Bondsbestuur laat weten dat bestuursleden die vanuit een andere rol dan KNGU-bestuurder in het verleden zakelijk of persoonlijk in verband kunnen worden gebracht met personen of situaties waarnaar onderzoek wordt gedaan, uitgesloten zijn van de bestuursvergadering hierover, conform de Code Goed Sportbestuur, ‘om onafhankelijk te kunnen oordelen.’
  • Cultuurverandering kost tijd. In samenwerking met voetbalbond KNVB is, als gevolg op alle activiteiten in het kader van een veilig sportklimaat in 2019, het programma ‘Pedagogische visie’ gestart.
  • In juli 2020 is, volgens van der Plas, op verzoek van DG/KNGU grensoverschrijdend gedrag ook in het tuchtrecht opgenomen. Alle misstanden bij DG/KNGU worden tegen het licht van dit nieuwe reglement over grensoverschrijdend gedrag bekeken.
  • Per 29 september 2020 wordt een begeleidingscommissie benoemd door DG/KNGU met vier hoogleraren penologie, criminologie, sociale pedagogiek en forensische diagnostiek en een psychiater (zijnde oud-turnster) om het onderzoek van Verinorm dat al een maand aan de gang is te gaan monitoren.

Analyse en commentaar VGSJ-OC voor GymPOWER Sportmazine

Het getal van130 meldingen, met 43 doorverwijzingen naar het ISR, is niet erg groot gezien de ruim een miljoen mensen die in veertig jaar tijd betrokken zijn geweest bij de gymsportwereld. Twee derde van de meldingen wordt niet verder onderzocht. De vraag is hoe serieus de ‘afgevallen’ meldingen nu worden genomen – dit blijkt niet uit de uitleg van DG/KNGU over bijvoorbeeld de petitie ‘Stop misbruik in de turnsport’ – en ook niet uit in hoeverre dit bijdraagt tot inclusiviteit – onderzoek naar het eigen handelen van de bondsleiding -. Zoals in het geval van trainers Wevers en Zijp is de vraag of het ISR nu al over voldoende onderzoekskennis uit hoor en wederhoor beschikt om ordemaatregelen met zulke grote gevolgen te adviseren en of DG/KNGU voldoende overzicht heeft om deze adviezen blindelings te volgen. Het is vreemd dat juist in het opschorten van het onderzoek de reden wordt gevonden om met maatregelen tegen trainers te komen. Daarvan zou je eerder verwachten dat ze of uitblijven of eenduidig worden opgelegd en nageleefd.

Dat zoveel externe kennis nodig is om onderzoekers te begeleiden kan duiden op een bestuurlijk failliet van een sportbond om zelf verantwoording te nemen en te handelen, waar mogelijk en nodig. Waarom niet gelijk de daad bij het woord voegen, zoals in de context van het Amsterdams Sportakkoord genoemd de ‘wortel-en-stok­methode’: “Stimuleren waar kan, strikter handhaven waar nodig.” Voor waarin DG/KNGU wel handelt, lijkt het juist raadzaam om conclusies van de onderzoeken af te wachten. Voor onafhankelijke, openbare waarheidsvinding zoals geopperd door de pers en gehanteerd in andere landen zoals België is in de Nederlandse situatie niet gekozen, een gemiste kans nu het gaat om het ontmantelen van een angst- en zwijgcultuur. Dat de reacties op de e-mails in een besloten omgeving van Verinorm terecht komen, roept de vraag op in hoeverre dit tot privacybescherming leidt bij centrale registratie of welke conclusies openbaar gemaakt gaan worden. Waar de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) al kritisch is of de privacy van burgers gewaarborgd is bij het gebruik van de Corona-app van de overheid, mag de AP zeker ook checken hoe het zit met de gecombineerde vergaring en deling van digitale data in de sportwereld. Het zal niet te controleren zijn voor ‘buitenstaanders’ wat er nou over wie gezegd en opgeslagen is, wie vanwege wat gestraft wordt, wie daarin een hand heeft gehad en wat de ernst en het bereik van de misstanden zijn; in tegenstelling tot de al dan niet betrokken insiders bij DG/KNGU, andere sportbonden en het CVSN van de NOC*NSF die het alleenrecht krijgen om het CMSS-volgsysteem te raadplegen en eventueel de volledige ISR-uitspraken in te zien.

Hoeveel van de duizenden DG/KNGU-leden (volwassen en minderjarige sporters en hun wettelijke vertegenwoordigers), aangesloten sportclubs en hun achterban aan werknemers, vrijwilligers en bestuurders, zijn überhaupt op de hoogte van wat er allemaal tijdens de Corona-crisis in april 2020, – dus lang voordat de turnbom barstte -, met medewerking van één van de wetenschappelijke onderzoekers van nu, Prof Mr Marjan Olfers, veranderd is aan de statuten en het huishoudelijk reglement van de turnbond en daarmee aan hun rechten en plichten? Wie van hen beseft ten volle wat het inhoudt dat aan het ‘doorontwikkelde’ huishoudelijk reglement van DG/KNGU met mandaat van de bondsraad aan het bondsbestuur in december 2019 een regel toegevoegd is dat de bondsleden bekend zijn met de nieuwe handelswijze dat bij een incident persoonsgegevens en eventueel andere gegevens over de daarbij betrokken leden worden opgenomen, gemonitord en (voor hoe lang) bewaard in het digitale CMSS-volgsysteem van het CVSN van de NOC*NSF met als doel een volgens DG/KNGU een ‘landelijke, veilige sportomgeving’ te realiseren? In hoeverre vergroot registratie van persoonsgegevens in een digitaal systeem die alleen DG/KNGU kan raadplegen, de veiligheid? Gezien de 17.000 aangeschreven personen en het volgens de bond beraamde aantal van ruim 300.000 leden, zou deze actie zelfs de moedigste klokkenluider ter aarde over het digitaal vergaren van een massa data voor moeilijk controleerbare doeleinden nog een schrikbarende nachtmerrie bezorgen. Toch bezweert DG/KNGU ons dat we rustig kunnen slapen.

GymPOWER kon niet bij de persbijeenkomst aanwezig zijn vanwege de verscherpte strikte Corona-maatregelen. Als livestream-kijken kun je alleen maar gissen wat er daarna besproken is in de tête-à-tête gesprekken. Vragen via mail hebben kennelijk weinig zin, omdat DG/KNGU er vaak heel lang over doet die te beantwoorden en wanneer er al een reactie komt, wordt daarin vooral verwezen naar al bekende informatie die online staat. Er zijn vragen die blijven branden en die werden kennelijk plenair niet gesteld of niet beantwoord. Na alles wat openlijk gemeld en gezegd is, blijft de grote vraag van velen: blijft het bestuursegment – het bondsbestuur, de bondsraad, de directie, het bondsbureau en andere bestuurders binnen DG/KNGU – de bedenkers en uitvoerders van het beleid en medebepalers van de door de KNGU zelf genoemd pedagogisch onverantwoorde gymsportcultuur – nu buiten schot en ‘langs de lijn’ staan? Welke bestuursleden zijn volgens Code Goed Bestuur niet meer welkom en waarom wordt dit niet, – zoals in het geval van Zijp, Wiersma, Wevers en Kooistra dat zo nodig moest -, met naam en toenaam in de openbaarheid gebracht? ‘Gelijke monniken gelijke kappen’ is wel een oer-Hollandse tegeltjeswijsheid. Is er bij DG/KNGU ook aan zorg en nazorg gedacht van die trainers en hun clubs, collega’s, turnsters en supporters, wiens goede naam en reputatie nu vooruitlopend op een (tucht)rechtszaak al bij voorbaat publiekelijk geschaad zijn? “Of heeft DG/KNGU wellicht een goede aansprakelijkheidsverzekering?”, is een veel gehoorde verbaasde reactie.

3. Voortzetting Olympisch traject 2.0 voor vier tickets

Stellingen DG/KNGU op persbijeenkomst d.d. 29-09-2020 te Papendal

Technisch directeur Mark Meijer vestigde, naast diverse details in het belang van de topturnsters in de KNGU-selectie en zijn zorgen over de huidige ontwikkelingen daaromtrent, de aandacht vooral op de volgende hoofdpunten:

  • Een aantal Team NL-coaches staat niet zomaar, in de eigen setting weer in de zaal en zijn waardering gaat uit naar SportQube in Nijmegen: “Wij zijn niet de makkelijkste groep om in je accommodatie te gast te hebben.”
  • De individuele onderzoeken naar alle Team NL- coaches zijn inmiddels gestart. De aanklager van het ISR bepaalde een tijdelijke ordemaatregel te adviseren voor bondstrainer Vincent Wevers uit Heerenveen die wel training mag geven en Oranjecoach Nico Zijp uit Den Bosch die dit niet mag. Voor Oranjecoach Wolther Kooistra uit Amsterdam is geen ordemaatregel geadviseerd. Over Oranjecoaches Patrick Kiens uit Hoofddorp en Frank Louter uit Almelo was er kennelijk niets te melden.
  • Om het centrale trainingsklimaat van de seniorenselectie Turnen Dames onafhankelijk te kunnen waarnemen, is samenwerking aangegaan met Topsport Gelderland (waar o.a. voormalig topturnster Reina Beltman werkt, de dochter van oud-bondscoach Gerrit Beltman) en de Talentenacademie uit Den Bosch, onder leiding van performance coach Marco Hoogerland, welke organisatie zich richt op prestatie-coaching voor topsporters. Doel van de samenwerking is om het huidige trainklimaat in het topturnen bij DG/KNGU te beoordelen. De trainingen bij TON Almelo, van de turnsters die vanwege hun leeftijd niet in Nijmegen trainen, worden ook beoordeeld.
  • Inmiddels besloot het UEG dat de Europese kampioenschappen in december 2020  doorgaan, ondanks de wereldwijde pandemie, maar zonder kwalificatie voor de Spelen. De vraag is of DG/KNGU ook een eigen wedstrijd voor junior en senior turnsters organiseert in Heerenveen. Dan moet ook de nieuwe olympische hal daar klaar zijn. Hiermee wordt de voorbereiding die DG/KNGU had voor de EK, ook als kwalificatiemoment binnen het Olympisch traject, in stand gehouden. Corona-maatregelen zouden ook gevolgen kunnen hebben voor het Team NL Topsport- programma zei Meijer, maar dat was nu nog niet bekend.

Analyse en commentaar VGSJ-OC voor GymPOWER Sportmazine

Het blijft bevreemden dat DG/KNGU op het moment dat het zo ver was gekomen dat de bom barstte en er eindelijk voorrang gegeven kon worden aan het rechtdoen en excuses bieden aan de slachtoffers en men schoon schip kon maken, er door de bond op dwingend advies van de betrokken Atletencommissie van de NOC*NSF (met daarin o.a. Sanne Wevers) eerst geregeld is dat enkele topturnsters van de KNGU-selectie – net als tijdens de lockdown in het begin van de Corona-crisis – door kunnen trainen met hun eigen trainer in een speciaal daarvoor gehuurde zaal in Nijmegen. Wat is de logica om in een spagaat te gaan liggen door het ene aan het andere te koppelen in een driesporenbeleid? Het gekozen plaatje daarbij spreekt boekdelen, volgens een contact van GymPOWER die het een vreemde keus vindt: “Omdat die turnster met een medaille gelukzalig van de wipwap afspringt zonder rekening te houden met haar verdrietige collega aan de andere kant, valt die eraf en doet zich nog meer pijn. Die trainer in dilemma in het midden hoort daar al helemaal niet te staan en zal ook geen van tweeën kunnen vangen, zeker niet tegelijk. Die blijft ook in vertwijfeling achter omdat ie faalt in zijn/haar taak. Is dit wat DG/KNGU wil uitstralen met haar driesporenbeleid?” Meijer gaf tijdens de persbijeenkomst op 29 september 2020 zijn naïviteit toe om van slachtoffers te verwachten dat ze zijn beslissingen omtrent het huidige Olympische traject 2.0 zouden begrijpen.

Veel betrokkenen, melders en sportvolgers begrijpen ook niet waarom coaches die bij meldingen zoveel zijn genoemd, nog steeds training mogen geven. Ook niet waarom in het geval van een zo belangrijke ordemaatregel de ene coach wel training mag geven en de andere niet. Dat er nog afwijkende uitspraken kunnen volgen bij nader onderzoek en dat de twee genoemde trainers nog niet schuldig zijn bevonden, lijkt logisch. Toch geven de ordemaatregelen, waarvan de vraag is of zij met voldoende inhoudelijke kennis en hoor en wederhoor kunnen zijn genomen, nu al een stempel aan deze coaches die met naam en toenaam worden genoemd. Wellicht vergeet DG/KNGU de kracht van de publieke opinie, die zij tot nu toe al vaker bewees te onderschatten, alsmede de onderlinge cohesie en wellicht afhankelijkheid van de trainers binnen Team NL.

Als je de drie persconferenties op een rij ziet, kun je bijna niet aan de indruk ontkomen dat de directie van DG/KNGU als een soort spindokter optreedt om, om met oud-bondscoach Tjalling van den Berg uit Heerenveen te spreken, haar eigen ‘heidebrand die inmiddels is opgelaaid tot een onblusbare vuurzee’ toch te proberen te blussen, de publieke opinie te sussen en ‘collateral damage’ tegen elke prijs te beperken. Zoals de lijfarts van de met het Corona-virus besmette president van de V.S. wordt omschreven in de media in zijn pogingen de kiezers in de VS te overtuigen dat zijn baas niet erg ziek is, waarbij hij kennelijk diens acties en berichten om zich groot (en gezond) te houden voor de buitenwereld meer als graadmeter voor de gesteldheid van zijn patiënt ziet, dan zich te laten leiden door de door hem vastgestelde Corona-symptomen waarvan hij als arts weet dat die zich niet laten leiden door de politieke agenda en financiële belangen van zijn baas. Zo lijken de leiders van DG/KNGU ook naar buiten te treden vanuit het hen verleende mandaat met besluiten en oplossingen voor een angst- en zwijgcultuur die als remedie bijna nog erger lijken dan de kwaal zelf. Zwijgen is goud, maar zachte heelmeesters maken stinkende wonden.

Er zijn mensen die na de derde persbijeenkomst van DG/KNGU besloten in de pen te klimmen en een brief te schrijven aan de Tweede Kamer, omdat ze vinden dat dit niet langer zo kan doorgaan. Laat er nu al actie door anderen ondernomen zijn. Tweede Kamerlid Lisa Westerveld heeft een verzoek ingediend om een rondetafelgesprek inzake misstanden in het turnen. Dit zal live te volgen zijn via de app Debat Direct of terug te zien zijn via Debat Gemist op de website van de Tweede Kamer. In een volgend artikel zal het VGSJ-onderzoekscollectief voor de GymPOWER-volgers het handelen van de DG/KNGU-leiding tegen het licht houden van de uitgangspunten in de Code Goed Sportbestuur, ook pedagogisch gezien. Hopelijk vanuit de geest van de Trias Politica: de scheiding der machten, die het een democratie in staat stelt onafhankelijk te kunnen oordelen.

Het VGSJ-onderzoekscollectief kun je volgen en bereiken via haar Facebook-nieuwspagina ‘De Wasstraat van de Gymsport’.

Artikel © GymPOWER | Credit tekst © Onderzoekscollectief van het VGSJ | Credit beeldcitaten nieuwspagina’s social media en nieuwswebsites © DG/KNGU; © AD.nl; © Stop misbruik in de turnsport; © NOC*NSF/© CVSN; © 1712.be; © GymPOWER Sports Media & Sportmagazine; © Nieuwsuur; Onderzoek © VU/© Bureau Beke i.o.v. © Politie en Wetenschap; © Groot Heerenveen; © NOS Sport; © Parool.nl en © De Correspondent.nl; © De Wasstraat van de Gymsport/©VGSJ-OC

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.